Ana içeriğe atla

Çağdaş Eğitim Sisteminin Temelini Atan Milli Eğitim Bakanı Mustafa Necati Bey

  Mustafa Necati Bey, "Maarif hizmetinde asıl olan Muallimliktir." maddesini kanunlaştırarak öğretmenlik mesleğine itibar kazandıran, köy öğretmen okullarının öncüsü, eğitimde ikiliği sona erdiren, çağdaş, laik, milli, parasız, eşit bir eğitim sistemi modelinin temellerini atan Milli Eğitim Bakanıdır. Kurtuluş Savaşı'nın Kuvay-ı Milliyecilerinden ve Atatürk'ün değer verdiği çalışma arkadaşlarından biridir.

   1894'te İzmir'de doğan Mustafa Necati Bey, İstanbul Hukuk Okulu öğrenimi sonrası İzmir Kız Öğretmen Okulunda öğretmenlik yaptı. İzmir'in işgali ile İstanbul'a oradan da Balıkesir'e geçti. Arkadaşları ile birlikte "İzmir'e Doğru" adlı Milli Mücadele taraftarı bir gazete çıkardı. Saruhan (Manisa) ve İzmir meb'uslukları (milletvekili) yaptı. İstikâl Mahkemelerinde üyelik ve başkanlık yaptı. "Adliye Vekili", "Mübaadele, İmar ve İskan Vekili" olarak görevler aldı. Altay Spor Kulübünün kurucuları arasında yer aldı. " Muallimler Birliği Genel Başkanı" olarak da görev yaptı. Onu unutulmaz kılan ise Milli Eğitim Bakanlığı döneminde yaptıkları idi.


Mustafa Necati Bey'in Milli Eğitim Bakanlığı Dönemi

    20 Aralık 1925 ile 1 Ocak 1929 tarihleri arasında, tam 3 yıl 13 gün, "Maarif Vekili" (Milli Eğitim Bakanı) olarak görev yaptığı dönemde önemli hizmetler gerçekleştirdi. Cumhuriyetin 4'üncü Milli Eğitim Bakanı oldu.  Osmanlı döneminde batılı eğitim kurumlarının açılması ile iki tip okul ve iki tip insan yetişirdi. Bu problemi ortadan kaldıran Milli Eğitim Bakanı idi. 789 sayılı "Maarif Teşkilatına Dair Kanun" onun döneminde çıkarıldı. Kanun dahilinde "Dil Heyeti", "Talim ve Terbiye Dairesi", " Maarif Eminlikleri" oluşturulmasında öncü oldu. 

   Maarif Eminlikleri ile taşrada eğitim teşkilatlandırması başlatıldı. Ülke 13 Maarif Eminliği bölgesine ayrıldı. Her bölgeye Maarif Emini atandı. Böylece Tevhid-i Tedrisat Kanunu çerçevesinde eğitim işleri valilerin kontrolü dışına çıkartılıp, bakanlık denetimine alındı. Maarif Eminlikleri projesi orjinal ama kısa ömürlü bir uygulama oldu. Maarif Eminlikleri 1931'de kaldırıldı.

  Döneminde öğretmen okullarının yapılması planlandı. Öğretmen sayısının artırılması amaçlandı. Onun döneminde, Gazi Muallim Mektebi ve Terbiye Enstitüsü (Gazi Eğitim Fakültesi), İzmir Erkek Öğretmen Okulu, Balıkesir Erkek Muallim Mektebi (Balıkesir Necati Bey Eğitim Fakültesi) gibi okulların temelleri atıldı. Yine onun döneminde "Muallim  Muavinleri Hakkında Kanun", "Muallim Mektepleri Hakkında Kanun" çıkarıldı. Köye göre öğretmen yetiştirmek için  "Köy Muallim Mektepleri" modeli ortaya konuldu. Bu amaçla Denizli Erkek Muallim Mektebi "Köy Muallim Mektebi" olarak değiştirildi. Kayseri'de de "Zincidere Köy Muallim Mektebi" açıldı. Ayrıca öğretmen okulu öğrencilere 8 yıllık zorunlu hizmet getirildi.

   1926'da "ilköğretim" programı belirlendi. Böylece dünyada yeni uygulanmaya başlanan "toplu öğretim" Türk eğitim sisteminde de başlatıldı. Aynı tarihte Türkiye'deki tüm yabancı okullar sıkı bir denetim altına alındı. Bütün okul kitaplarının bakanlık tarafından basılması ve orta öğretimin parasız olması kararlaştırıldı. Karma eğitim ve ortaokul ile liselerde parasız-yatılı kalma geleneği başlatıldı." Maarif hizmetinde asıl olan muallimliktir" (Eğitim-öğretimde birinci önemli olan öğretmenliktir.) maddesini Maarif Teşkilatı Hakkındaki Kanuna eklenmesi ise onun döneminde öğretmenliğin itibarının artırılması için yapılan değerli, tarihi bir girişimdi.

  Mustafa Necati Bey'in döneminde çıkan önemli devrim kanunlarından biri ise Harf İnkılâbıdır. 1 Kasım 1928'de çıkarılan kanunla yeni Türk harfleri kabul edilmiştir. 11 Kasım 1928'de ise "Millet Mektepleri Teşkilâtı Talimatnamesi" bakanlık tarafından onaylanmış, 1 Ocak 1929 tarihinde ise Millet Mektepleri'nin tüm yurtta açılması planlanmıştı. Planlandığı gibi oldu. Türkiye'nin her tarafı adeta bir okula dönüştürüldü. Fakat Mustafa Necati Bey, bunu göremedi. 1 Ocak'ta Ankara'da yaşama veda etti.

   Mustafa Necati (UĞUREL) Bey, Millet Mektepleri'nin kurucusu, köy öğretmen okullarının kurucusu, kendi adı ile anılan Balıkesir Necati Bey Eğitim Fakültesi binasının kurucusu; kısacası çağdaş, laik ve milli Türk eğitim sisteminin kurucusu idi.

Maarif Teşkilatı Hakkındaki Kanun Nedir? Ayrıca BKZ.
http://www.sessiztarih.net/2020/06/maarif-teskilati-hakkindaki-kanun-ne.html

Derleyen: Ali ÇİMEN



Kaynakça:

→Ayşegül ŞENTÜRK, "Mustafa Necati Bey'in Bir eğitim Projesi: Maarif Eminliği", Belgi Dergisi, Cilt 1, Sayı 6, Yaz 2013, s.743-754.

→Yrd. Doç. Dr. Fuat ÖZER, "Musrafa Necati Bey (194-1 Ocak 1929)", Balıkesir Üni. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 8, Sayı 13, Occak 2005, s. 165-188.

Mustafa Necati'yi II. Anma Toplantısı 25 Kasım 1994," Mustafa Necati Hayatı ve Hizmetleri",  Türk Eğitim Derneği (TED) yayınları, Ankara 1995.

→BKZ. MEB Bakanlar↴
http://www.meb.gov.tr/meb/

→Altay Spor Kulübü Tarihçesi için BKZ.↴
https://www.altay.org.tr/tarihce

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Hicrî Takvim Miladi Takvime Nasıl Çevrilir?

Örnek: Hicrî 1431 yılını Miladi Takvime Çevirme Aşamaları: I. Aşama : 1441 Hicrî yıl 33 sayısına bölünür. Çünkü 1 Hicri yıl yaklaşık 354 gündür. Hicrî takvim kamerî, yani aya dayalı düzenlenir. Güneşe dayalı düzenlenen Miladi Takvimde ise 1 miladi yıl yaklaşık 365 gündür. İki takvim arasında bir yıllık sürede 11 günlük fark görülür. Bu fark toplamda her 33 yılda 1 yıl olmuş olur. 1431/ 33 = 43,36...→ yaklaşık 43. Böylece 33 yılda 1 yıllık farktan 1431 yılda kaç yıl fark olduğu ortaya çıkar. II. Aşama :  Yukarıda çıkan sonuç, Hicri yıldan çıkarılır. 1431-43= 1388 Böylece Hicri Takvimin Miladi takvim ile arasındaki fark düzeltilmiş oldu. III. Aşama : Yukarıda çıkan sonuç yıl farkı alınmış hicri tarihtir. Son olarak bu sonuca iki takvim arasında 622 yıl farkı eklenir. Hicrî Takvim başlangıcı, İslam Dini Peygamberi Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye Hicreti olayıdır. Bu olay Miladi 622'de olmuştur. 622 rakamı   iki takvim arasındaki yıl farkı

Yurt Açan-Yurt Tutan-Yurt Kurtaran Savaşları Nedir?

Tarihte; Malazgirt Savaşı "Yurt Açan Savaş", Miryokefalon Savaşı "Yurt Tutan Savaş", Büyük Taarruz "Yurt Kurtaran Savaş", Dandanakan Savaşı "Devlet Kuran Savaş" olarak nitelendirilir.    26 Ağustos 1071'de Büyük Selçuklu Devleti ile Anadolu'ya egemen olan Bizans İmparatorluğu arasında Malazgirt Meydan Savaşı yapıldı. BSD Sultanı Alparslan'ın orduları Romen Diyojen'in Bizans Ordusunu hezimete uğrattı. Bu savaştan sonra Türkler Anadolu'yu yurt edinmeye başladı. " Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı."    11 Eylül 1176'da Anadolu Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasında Denizli-Isparta arasındaki bölgede Miryokefalon  ( Myriokephalon)  Savaşı yapıldı. Bizans İmparatorluğu'nun bu savaştaki amacı Türkleri Anadolu'dan çıkarmaktı. ASD Sultanı II. Kılıç Arslan'ın orduları Bizans ordularını bozguna uğrattı. Böylece Anadolu'nun Türk yurdu olduğu kesinleşti. Türklerin Anadolu'dan atılamay

Tevaif-i Mülük Devletler Ne Demektir?

   Abbasi Devleti'nin (750-1258) merkezi otoritesinin zayıflaması ve Abbasiler'e bağlı yöneticilerin (Emir'ül Umeralar) kendi bölgelerinde bağımsızlıklarını ilan etmeleri ile ortaya çıkan feodal devletlere Tevaif-i Mülük Devletler denir. Tevaif'ül Mülük Devletler, Abbasiler'in çözülmesine ve parçalanmasına zemin hazırlamıştır.  Ayrıca BKZ. → Emir'ül Umera Nedir? ↴ http://www.sessiztarih.net/2014/08/emirul-umera-nedir.html Tevaif-i Mülük Devletler    şunlardır: * Mısır 'da; - Tolunoğulları (Mısır'da kurulan ilk Türk- İslam Devleti) - İhşitler (Akşitler) (Mısır'da kurulan 2. Türk-İslam Devleti) Ayrıca BKZ. → Hicaz'a egemen olan ilk Türk devleti ↴ http://www.sessiztarih.net/2014/05/hicaza-egemen-olan-ilk-turk-devleti.html - Fatimiler (Şii Arap Devleti) * İran 'da; - Tahiriler - Saffariler - Büveyhoğulları * Horasan 'da; - Samanoğulları * Kuzey Afrika 'da; - Ağlebiler - İd