15 Eylül 2017 Cuma

Milli Mücadele Dönemi Eserleri

Yorum Yap
          ESER                                                 YAZAR

Yüzbaşı Selahattin'in Romanı              İlhan SELÇUK                      

Kurtlar Sofrası                                       Attila İLHAN

O Sarışın KURT                                     Attila İLHAN

Kuvay-i Milliye Destanı                       Nazım Hikmet RAN

Arkadaşıma Veda                                  Zülfü LİVANELİ                     

Türk'ün Ateşle İmtihanı                      Halide Edip ADIVAR
                   
 Vurun Kahpeye                                      Halide Edip ADIVAR
                     
Ateşten Gömlek                                     Halide Edip ADIVAR
                    
 Dağa Çıkan Kurt                                    Halide Edip ADIVAR
                   
 Yaban                                                       Yakup Kadri

 Ankara                                                     Yakup Kadri

 Ergenekon                                              Yakup Kadri (Makale) 
                  
 Sodom ve Gomore                                 Yakup Kadri 
                 
 Milli Savaş Hikayeleri                            Yakup Kadri 
                 
Vatan Yolunda                                          Yakup Kadri
                
Üç İstanbul                                               Mithat Cemal KUNTAY
                
Belgelerle Kurtuluş Savaşı Anıları        Ebubekir HAZIM
                
Küçük Ağa                                                Tarık BUĞRA
               
Yorgun Savaşçı                                         Kemal TAHİR
       

       
 Esir Şehrin İnsanları                              Kemal TAHİR
               
Yeşil Gece                                                  Reşat Nuri GÜNTEKİN

Kalpaklılar                                                Samim KOCAGÖZ

Köylüler                                                     Talip APAYDIN

Vatan Dediler                                          Talip APAYDIN 

Toz Duman İçinde                                  Talip APAYDIN 

Şu Çılgın Türkler                                    Turgut ÖZAKMAN

Cumhuriyet: Türk Mucizesi                  Turgut ÖZAKMAN

Cumhuriyet Çocuğu                               Nihat YEĞİNOBALI

Dumlupınar Yolunda                             Kemalettin KAMU 
               
Üç Şehitler Destanı                                Fazıl Hüsnü DAĞLARCA
             
 İSTİKLAL MARŞI                                   M. Akif ERSOY



Devamını oku

11 Eylül 2017 Pazartesi

osmanlı'da 19. yüzyılda açılan meslek okullarının isimleri nelerdir?

Yorum Yap
     
     Avrupa'da başlayan Sanayi İnkılabı, bunun yanında bilim ve teknikteki gelişmeler, ulaşım ve haberleşmenin ilerlemesiyle Osmanlı Devleti, 19. yüzyılda batı ile ilişkilerini artırdı. Avrupa'daki önemli değişimleri izleyen Osmanlı Devleti, ister istemez her bakımdan bu değişimden nasibini aldı. Bu süreçte esnaf teşkilatı olan loncalar önemini yitirmeye başlarken, mesleki eğitimde değişim ve gelişmeler başladı. Bunun sonucunda 19. yüzyıldan itibaren Osmanlı ülkesinde meslek okulları açılmaya başlandı. Bu dönemde açılan önemli meslek okulları şunlardır:

Darülmuallimin (Erkek Öğretmen Okulu- 1848)

Darülmuallimat (Kız Öğretmen Okulu- 1870)

Baytar Mektebi  (Veteriner Okulu-1891)

Islahhane            (Sanat Okulu-1860)

Sanayi Mektebi (1868)

Hukuk Mektebi (1874)

Eczacı Mektebi  (1839)

Maden Mektebi 

Telgraf Mektebi

Orman Mektebi

Halkalı Ziraat Mektebi (1892)

Lisan Mektebi   (Yabancı Dil Okulu-1864)

Ticaret Mektebi (1881)

Müze Mektebi

Kaptan Mektebi




Devamını oku

21 Kasım 2016 Pazartesi

Müttefik Nedir?

3 comments
Aynı fikre sahip, birbiri ile anlaşma içinde olup birlikte hareket eden insan ya da devletler topluluğuna Müttefik denir.

Arapça kökenli müttefik sözcüğü, Tükçe'ye bağlaşık olarak çevrilir. Müttefik kavramı; I. Dünya Savaşı'nda itilaf (Anlaşma) Devletleri için kullanılırdı. II. Dünya Savaşı yıllarında Mihver devletlere karşı İngiltere, Fransa, ABD, ve SSCB tarafından Müttefik Grubu oluşturulmuştu.

Müttefik-Bağlaşık

Devamını oku

Milli Uyanış Ünitesi Cemiyetler

4 comments
CEMİYETLER


Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan sonra başlayan işgallere, İstanbul Hükümeti sessiz kalınca halk bir çok yerde cemiyetler kurdu. Bunun yanında azınlıklar ile bazı Osmanlı vatandaşları da İşgallerin başlaması için harekete geçtiler. Bu cemiyetler Yararlı ve Zararlı diye iki gruba ayrılmıştır.




YARARLI CEMİYETLER  

                                                       *İzmir Müdafa-i Hukuk C.
                                                       *Reddi İlhak C.
                                                       *Trakya Paşaeli Müdafa-i Hukuk C.
                                                       *Vilayeti Şarkiye (Doğu Anadolu ) Müdafa-i Hukuk C.
                                                       *Trabzon Müdafa-i Hukuk C.
                                                       *Milli Kongre Cemiyeti
                                                       *Kilikyalılar Cemiyeti
                                                       *Anadolu Kadınları Müdafa-i Vatan C.



ZARARLI CEMİYETLER



AZINLIKLARIN KURDUĞU ZARARLI CEMİYETLER


Rumların Kurduğu

*Mavri Mira C.
     
    *Etnik-i Eterya C.
  
 *Pontus Rum C.


Ermenilerin Kurduğu

*Hınçak veTaşnak C.

Musevilerin Kurduğu

*Macabi ve Alyans-İsrailit C.


TÜRKLER TARAFINDAN KURULAN ZARARLI CEMİYETLER

                                                                  *Sulh ve Selameti C.
                                                                  
                                                                  *Teali İslam C.
                                                                  
                                                                  *Kürt Teali C.
                                                                  
*Hürriyet ve İtilaf C.
                                                                  
*İngiliz Muhipler C.

*Wilson İlkeleri C.


YARARLI CEMİYETLER



Milli Kongre Cemiyeti: İşgallerin haksız olduğunu basın-yayın yoluyla dünyaya duyurmaya çalışıyor.

NOT: Diğer cemiyetler bölgesel hareket ederken Milli Kongre Cemiyeti Ulusal özelliktedir.

Kilikyalılar Cemiyeti: Adana ve çevresinde Ermeni ve Fransızların olumsuz faaliyetlerini engellemek için kuruldu.

NOT: Silahlı direniş ilk bu cemiyet tarafından Hatay Dörtyol’da başlatıldı

Doğu Anadolu Müdafa-i Hukuk Cemiyeti: Doğu Anadolu’da Ermeni devletinin kurulmasına engellemek için kuruldu.

Trabzon Müdafa-i Hukuk Cemiyeti: Karadeniz’deki Rumların, Pontus Rum Devletini kurma çalışmalarını engellemek için kuruldu.

İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: İzmir civarının Yunanistan’a verilmesini engellemek için kuruldu.

Reddi İlhak Cemiyeti: İzmir’in işgali üzerine kuruldu. Daha sonra İzmir Müdafa-i Hukuk Cemiyeti ile birleşti.

Trakya-Paşaeli Cemiyeti: Trakya’daki Rum faaliyetlerine engel olmak ve bölgenin işgale uğramasını engellemek için kuruldu. Edirne’de kuruldu.

NOT: Trakya- Paşaeli Cemiyeti eğer yurt genelinde bağımsızlık elde edilemezse, kendilerine ait bağımsız bir devlet kurma amacı vardır.

Anadolu Kadınları Müdafa-i Vatan Cemiyeti: Sivas’ta kadınlar tarafından oluşturulan yaralı bir cemiyettir.


Yararlı Cemiyetlerin Amaçları

*İşgallerin haksız olduğunu basın yayın yoluyla bütün dünyaya duyurmak ve işgallere karşı direnmektir. 

*Bölgesel olarak kurulmuşlardır.

*Temelllerinde Türk milliyetçiliği vardır.

*Temel amaçları kendi yörelerinin düşmandan kurtarılmasını sağlamaktır.

*Silahlı direniş öncesinde basın-yayın yolunu ve protesto mitinglerini tercih etmişler; bölgesel kongreler düzenlemişlerdir.

*Wilson prensiplerindeki kendi kaderini kendi tayin hakkına dayanarak hak savunması yapmışlardır.


ZARARLI CEMİYETLER

Azınlıklar Tarafından Kurulan Cemiyetlerdir.

Etnik-i Eterya: Bizans İmparatorluğu’nu yeniden kurmaktı.

Mavri  Mira  Cemiyeti:  Rumlar tarafından kuruldu. Bu cemiyetin  amacı, Büyük Yunanistan’ı kurmaktı. Megali İdea adı verilen düşünceyi gerçekleştirmek için çalıştı.

***MEGALİ İDEA: Büyük Yunanistan’ı kurma fikrine denir.

Pontus Rum Cemiyeti: Karadeniz Bölgesi’nde Pontus Rum Devleti kurmak istiyordu.

Taşnak ve Hınçak Cemiyeti: Doğu Anadolu bir Ermeni Devleti kurmak istiyordu. Rusya ve Fransa tarafından destekleniyordu.

Macabi ve Alyans-İsrailit Cemiyeti:  Öncelikli amaçları; işgal yıllarında varlıklarını ve ticari ilişkilerini korumaktı. gizli amaçları ise İsrail devletini kurmaktı.


Milli Varlığa Düşman Cemiyetler

( Türkler tarafından kurulan)

Sulh ve Selameti Osmaniye Cemiyeti: Kurtuluşun halifeye ve padişaha bağlı kalınırsa ancak kurtuluşun olabileceğini savunuyordu.

Teali İslam Cemiyeti: Halifeye bağlı kalmak gerektiğini savunuyordu. Medrese Müderrisleri tarafından kuruldu.

Kürt Teali Cemiyeti: Doğu ve Güneydoğuda bağımsız bir Kürt devleti kurma amacındaydı

Hürriyet ve İtilaf Cemiyeti: İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne karşı kuruldu.

Wilson İlkeleri Cemiyeti: ABD mandası altına girilirse kurtuluşun gerçekleşeceğini savunuyorlardı.

İngiliz Muhipleri Cemiyeti: İngiliz himayesine girerek kurtuluşun gerçekleşeceğini savunuyorlardı. Sadrazam Damat ferit Paşa bu derneğin hızlı bir üyesiydi. Padişah Vahdettin de derneğin kokteyllerine misafir olarak katılırdı.

YAZAR: Doğan KILIÇ
                Sosyal Bilgiler Öğretmeni









Devamını oku

Amiral Bristol Raporu Kurtuluş Savaşı Haklıdır

Yorum Yap
Türk Kurtuluş Savaşı tarihinde; Kurtuluş Savaşı'nda haklılığımızı ilk kez ortaya koyan önemli bir rapor bulunmaktadır: Bu rapor, Amiral Bristol Raporu'dur.


Amiral Bristol Raporu
12 Ekim 1919

Yunanlılar, 15 Mayıs 1919'da, İzmir'in işgali sonrası, Türk mahallelerinde katliamlara giriştiler. Bu durum, dünya kamuoyuna duyurulmaya çalışıldı. İstanbul'daki işgalci İtilaf Devletlerinin yüksek komiserlerine ''Yunan ordularının zulüm ve edepsizliklerini ''anlatan raporlar geliyordu. Milletler Cemiyetinin kurulması arefesinde bu durum, Avrupa kamuoyunda yankı buldu. Nihayetinde İtilaf devletleri, durumu değerlendirmek amacıyla ABD'li Amiral Bristol liderliğinde bir grup İtilaf Devletleri temsilcisini, olayları yerinde incelemek üzere İzmir'e gönderdi. Heyet, İzmir, Ödemiş, Menemen, Nazilli, Manisa, Ayvalık gibi yöreleri dolaştı. Amiral Bristol, bölgedeki incelemelerini bir rapor halinde yayımladı. Bu rapora göre özetle şu ifadeler yer aldı:

''Başlangıçta düzenin korunması amacını taşıyan plan, bölgenin açıkça Yunanistan'a katılması biçimini almıştır. Yunanlılar kendilerine verilen görevi yapmaya yeterli değildir.

*Mütarekeden sonra, İzmir ve havalisinde (çevresinde) Hristiyan halkın hayatının tehlikede olduğuna dair barış konferasına yanlış bilgi verilmiştir. Bu bilgiyi vermiş olan hükümetler ve kişiler sorumludur.

*İşgalden sonra Batı Anadolu'da yapılan katliamların sorumlusu Yunanlılardır.

*Yunan askerlerinin derhal geri çekilmesi ve yerlerine itilaf kuvvetlerinin getirilmesi gerekir.

*İzmir ve havalisinin milliyet prensiplerine göre, Yunanistan'a katılması söz konusu olamaz. Çünkü bu yerlerde Türk çoğunluğu egemendir.''

Böylece Paris Barış Konferansı'na Rumların (Yunanistan) sahte belgelerle hak iddia ettiği anlaşılmış, işgalin haksız olduğu resmi bir raporla tespit edilmişti.İngiltere, her ne kadar bu raporu dikkate almak istemediyse de Mustafa Kemal Paşa bu raporu, Kurtuluş Savaşı'nı desteklemek için her defasında kullandı.

 Amiral Bristol Raporu, Türk Milletinin Kurtuluş Savaşı'nın haklılığını ortaya koyan ilk uluslararası belge olmuştur.


KAYNAK: Prof. Dr. Ergün AYBARS, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi I,Ercan Kitabevi, Eylül 2000, s. 133-134.


Derleyen Ali ÇİMEN
Devamını oku

Milli Uyanış Ünitesi Paris Barış Konferansı

Yorum Yap
PARİS BARIŞ KONFERANSI

18 OCAK 1919

İtilaf devletleri, I. Dünya Savaşı sonrası yenilgiye uğrayan İttifak devletleriyle yapacakları barış antlaşmalarının taslaklarını görüşmek amacıyla, 18 Ocak 1919'da, Fransa'nın başkenti Paris'te bir konferans düzenlediler.

Bu konferansa 32 ülke katıldı. Konferansta özellikle İngiltere, Fransa ve ABD etkili oldu. Konferans başladıktan sonra,  Osmanlının toprak paylaşımı konusu ön plana çıktı.

Konferans sırasında, İngiltere ile İtalya arasında gerginlik yaşanmıştır. Bunun sebebi, İtilaf devletleri I. Dünya savaşında İtalya’yı yanlarına çekmek için Osmanlı egemenliğindeki Batı Anadolu’yu yani İzmir ve çevresini İtalya’ya vereceklerini vaat etmişlerdi. Bu yüzden İtalya savaşta saf değiştirmişti. Ancak konferansta İngiltere buna karşı çıktı ve Batı Anadolu’nun Yunanistan’a verilmesini istedi. Bunun üzerine İtalya konferansı tek etti. ABD ise Wilson ilkeleri'ne uyulmadığı gerekçesiyle Avrupa ülkeleri ile arasına sınır koydu. (ABD'nin Monroe Doktrini, devreye girdi.)

NOT: Bu süreçten sonra, I. Dünya Savaşından en karlı çıkan devlet, İngiltere olmuştur. İtalya ve müttefiklerinin daha fazla toprak kazanmasını istemeyen ABD, Wilson ilkeleri'ne yeterince uyulmayınca bu sürecin en zararlı çıkan ülkeleri oldu.

NOT: İngiltere'nin İzmir ve çevresini Yunanistan'a vermek istemesinin sebebi; Burada güçlü bir İtalya yerine sözünü geçirebileceği güçsüz bir Yunanistan'ın olmasını istemesidir.

* Konferansta Sömürgecilik yerine Manda ve Himaye fikri ortaya çıktı.

* İttifak devletleriyle yapılacak antlaşmalar belirlendi.

* Milletler Cemiyetinin kurulması kararlaştırıldı.

* Osmanlı devleti ile yapılacak olan barış antlaşması daha sonraya bırakıldı.

MANDA VE HİMAYE: Kendi kendini yönetemeyecek devletlerin başka devletler tarafından yönetilmesine denir.

Ayrıca bakınız: 

http://www.sessiztarih.net/2015/11/manda-ve-himaye-kavramlar-ne-demektir.html


İZMİR’İN İŞGALİ

(15 Mayıs 1919)

Paris Barış Konferansından sonra işgaller başladı. Yunanistan, İzmir'de Rumların Türklerden daha çok olduğunu ve Türklerin Rumlara zarar verdiğini söyleyen sahte belgelere dayanarak 15 Mayıs 1919'da, İzmir’i işgal etti. Ayrıca Türklere yönelik saldırılara katliamlara başladılar. İstanbul hükümeti, bu işgale sessiz kalırken halk bir çok yerde İşgali protesto eden mitingler yapmaya başladı.

DİKKAT: İzmir’in işgalini protesto eden bu mitingler Kurtuluş savaşında milli bilincin oluşmasında etkili olmuştur.


NOT: Hasan Tahsin İzmir’in işgali üzerine düşman askerlerine, tek başına silah ile ateş ederek direndi ve şehit düştü. Kurtuluş Savaşı'nda düşmana ilk kurşun atan kişi Hasan Tahsin'di. İzmir’in işgali sonucunda Batı Anadolu’da işgallere karşı direniş örgütleri kurulmaya başladı.

YAZAR: Doğan KILIÇ
               Sosyal Bilgiler Öğretmeni

Devamını oku

Milli Uyanış Ünitesi Mondros Ateşkes Anlaşması

Yorum Yap
MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI


Osmanlı ile İtilaf devletleri arasında, 30 Ekim 1918 yılında, Limni Adası Mondros Limanı’nda, Agamemnon savaş gemisinde imzalandı.

Osmanlı adına; ''Hamidiye Kahramanı'' Bahriye Nazırı (Donanma Bakanı) Rauf Bey (Rauf Orbay),

İtilaf devletleri Adına; Akdeniz Kuvvetleri komutanı Amiral Carlthorpe imzaladı.

MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI’NIN ÖNEMLİ MADDELERİ


MADDE: 1

Çanakkale ve İstanbul boğazları açılacak, buradaki istihkâmları İtilaf devletleri işgal edecek.

YORUM:

Anadolu ve Rumeli arasındaki bağlantı kesilerek İstanbul işgale açık hale geldi.


MADDE:5

Ülke güvenliği ve sınırları korumak için bir miktar asker kalacak bunun dışındaki Osmanlı ordusu terhis edilecek.

YORUM:

Osmanlı Devletini yapılacak işgaller öncesinde savunmasız bırakarak, işgalleri kolaylaştırmak.


MADDE:7 (ÖNEMLİ)

İtilaf Devletleri güvenliklerini tehdit eden bir durumla karşılaşırlarsa istedikleri bir stratejik noktayı işgal edebilirler.

YORUM:

Bu madde ile Anadolu işgale açık hale geldi. Ayrıca yapılacak işgalleri hukuksal dayanağı bu maddedir.

MADDE:8

Osmanlı Devleti’nin demir yolları ve ticaret gemileri İtilaf Devletlerinin kullanımına açık olacak.

YORUM:

İtilaf devletlerinin Osmanlı’yı sömürmeye çatıştığının göstergesidir.

MADDE:10

Toros Tünelleri İtilaf devletleri tarafından işgale edilecek.

YORUM:

İtilaf devletleri ulaşımı denetim altına almak istemektedir.

MADDE:12

Telsiz, telefon ve telgraf sistemlerinin denetimi İtilaf devletlerine verilecek.

YORUM:

İşgaller sırasında haberleşmeyi engelleyerek halkın örgütlenmesini ve birlik olmasını engellemek.

MADDE:24 (Vilayet-i Sitte)

Doğuda ki altı ilde (Erzurum,Diyarbakır, Van,Elazığ,Sivas,Bitlis) karışıklık çıkarsa İtilaf devletleri tarafından işgal edilecek.

YORUM:

Bu madde ile doğuda bir Ermeni devleti kurulması amaçlanmıştır. (Ateşkesin İngilizce metninde doğuda 6 ermeni ili olarak geçmektedir.)

NOT: En tehlikeli maddeler 7. ve 24. maddelerdir. Osmanlı Devleti’ni işgale açık hale getirmiştir.

NOT: Mondros Ateşkes Antlaşması ile Osmanlı Devleti fiilen sona ermiştir. Yani kayıtsız şartsız itilaf devletlerine teslim olmuştur.

DİKKAT

Mondros Ateşkes Antlaşması’na Mustafa Kemal ve Türk halkı, sert tepki gösterdi. Ateşkes sonrası İstanbul'a gelen Mustafa Kemal Paşa, silah arkadaşlarıyla gizli toplantılar yaparak çeşitli kurtuluş çareleri aradı. Nihayetinde Samsun'a çıkarak Kurtuluş Savaşı'nı başlattı.

Türk halkı işgallere karşı protesto mitingleri yaptı. Protesto telgrafları çekti. İşgalin haksız olduğunu kamuoyuna duyurmak için gazete ve dergiler çıkardı. Müdafa-i hukuk dernekleri ve silahlı, bölgesel direniş örgütleri olan Kuvay-i Milliye'yi kurdu.

İstanbul Hükümeti ise işgallere karşı sessiz kalarak teslimiyetçi bir tutum sergilemiştir. İşgallere karşı herhangi bir direniş gösterilmemesini istemiştir.



*Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandıktan hemen sonra İtilaf devletleri işgallere başladılar.

İNGİLTERE; Kuzey Irak(Musul), Maraş, Antep, Urfa, işgal etti.
FRANSA; Adana ve çevresini işgal etti.
YUNAN;  İzmir ve çevresini işgal etti
İTALYA; Konya ve Antalya civarını işgal etti.
ERMENİ; Kars, Ardahan civarını işgal etti.
GÜRCİSTAN; Batum ve çevresini işgal etti

NOT: İngiltere daha sonradan yaptığı antlaşma ile Antep, Urfa ve Maraş’ı Fransızlara bıraktı.

NOT: ilk işgal 3 Kasım 1918 de İngilizler tarafından MUSUL da gerçekleşti.


YAZAR: Doğan KILIÇ 
                 Sosyal Bilgiler Öğretmeni

Düzenleme: Ali ÇİMEN



Devamını oku

20 Kasım 2016 Pazar

Milli Uyanış Ünitesi I. Dünya Savaşı

Yorum Yap
MİLLİ UYANIŞ YURDUMUZUN İŞGALİNE TEPKİLER
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI (1914-1918)

SEBEPLERİ


Sanayi İnkılâbı: Sanayi İnkılabından doğan ham madde ve pazar ihtiyacı, devletler arasında ham madde ve pazar rekabetine, sömürgeciliğe neden oldu. Siyasi birliğini geç tamamlayan Almanya ve İtalya’nın sömürge arayışına girmesi, İngiltere ile bu rekabetin başlamasına sebep oldu. (Temel sebep- Ekonomik neden)

Fransız İhtilali: İhtilal sonrası doğan milliyetçilik fikri bir akım olarak imparatorlukların içindeki milletleri etkileyerek bu milletlerin isyan etmesine sebep oldu. (Temel sebep- Siyasi Sebep)

Almanya – Fransa arasında ki maden yönünden zengin olan Alsas-Loren bölgesi sorunu (özel sebep)

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu ile Rusya arasındaki balkanlara hâkim olma mücadelesi (özel sebep)

Rusların balkanları ele geçirmek için uyguladığı Panslavizm (bütün slavları birleştirme projesi) politikası ve boğazları ele geçirerek sıcak denizlere inme politikası (özel sebep)

Devletler arasındaki silahlanma yarışı ve bloklaşmalar.





SAVAŞ ÖNCESİ BLOKLAŞMA


İTİLAF DEVLETLERİ İTTİFAK DEVLETLERİ
İngiltere                               •  Almanya
Fransa                                  •  Avusturya-Macaristan
Rusya                                   •  İtalya

NOT: I. Dünya Savaşı'nı başlatan kıvılcım olay :Avusturya-Macaristan veliahtının (Ferdinant) Bosna Hersek'e bir ziyaret sırasında bir Sırp milliyetçisi Princip tarafından öldürülmesi sonucunda I. Dünya Savaşı  başladı.

NOT: İtalya'nın Avusturya-Macaristan ile yaşadığı sınır sorunları; bunun yanı sıra, İngiltere'nin gizli anlaşmalar ile Osmanlı'nın Batı Anadolu kıyılarını ve On iki Ada'yı gizli anlaşmalarla İtalya'ya vaat etmesi gibi nedenlerle İtalya; İttifak Devletleri safından ayrılarak İtilaf Devletlerinin safına geçti.

SAVAŞ SIRASINDA BLOKLAŞMA

İTİLAF DEVLETLERİ İTTİFAK DEVLETLERİ
İngiltere                                      • Almanya
Fransa                                         • Avusturya-Macaristan
Rusya                                          • Osmanlı Devleti
İtalya                                           • Bulgaristan
ABD
Yunanistan
Sırbistan
Romanya
Japonya
Brezilya

NOT: İtalya savaş başladıktan sonra Avusturya- Macaristan'a savaş ilan ederek İtilaf devletlerinin tarafına geçmiştir.(20 Mayıs 1914)


NOT: Mustafa Kemal Osmanlının I. Dünya Savaşına girmesinin çok yanlış olduğunu ve Osmanlının kesinlikle bu savaşın dışında kalması gerektiğini ayrıca Almanya'nın savaşı kaybedeceğini düşünüyordu. ( İLERİ GÖRÜŞLÜLÜK)

Osmanlı Devleti Ve I.Dünya Savaşı

Osmanlı Devleti I.Dünya Savaşı çıktığında tarafsızlığını ilan etti. İtilaf Devletleri de kendi çıkarları açısından bu fikri destekliyordu. Ancak Osmanlı, daha sonra İtilaf devletlerine giderek onların yanında savaşa girmek istediğini söyledi. İngiltere Osmanlıya tarafsız kalırsa kapitülasyonları kaldıracağını belirtti.

NOT: İtilaf devletlerinin Osmanlının savaşa girmesini istememe sebeplerinden biri de aralarında yaptıkları gizli antlaşmalar gereği I. dünya savaşı bittikten sonra Osmanlıyı parçalama düşüncesidir.


Almanların Osmanlıyı Kendi Saflarında İsteme Nedenleri
*Osmanlı Devleti yeni cepheler açarak Almanya'nın üzerindeki savaş yükünü azaltacaktı.

*Osmanlının stratejik ve jeopolitik konumunu kullanılarak İngiltere'nin sömürgelerine giden yollar kesilecekti.

*Halifenin gücünden yararlanarak bütün Müslümanları savaşa sokabilecekti.

*Almanya, Osmanlının yer altı ve yer üstü kaynaklarını kullanacaktı.

NOT: Osmanlı devleti Almanya ile yaptığı görüşme sonrasında yapılan gizli bir antlaşmayla Almanya'nın yanında savaşa girmiştir.


Osmanlının Almanya'nın Yanında Savaşa Girme Nedenleri

*Kaybettiği toprakları geri alma düşüncesi.

*Siyasi yalnızlıktan kurtulma düşüncesi

*Kapitülasyonları kaldırma isteği

*İttihat ve Terakkinin Almanya'nın savaşı kazanacağı düşüncesi ve İttihat Terakkili subayların Alman hayranlığı.

NOT: Osmanlı Devletinin yönetimi İttihat ve Terakki Partisinin elindeydi. İttihat ve Terakki Fırkası (partisi) 1913'te Bab-ı Ali Baskını ile hükümet darbesi yaparak yönetimi ele geçirmişti. Bu partinin en güçlü ismi de Enver Paşa’ydı. Enver Paşa aşırı Alman hayranıydı.


Osmanlının Savaşa Girmesi

Karadeniz'de İngiliz donanmasından kaçan iki Alman gemisi (Goben ve Breslav) Osmanlıya sığındı. İngilizler Osmanlının bu iki gemiyi teslim etmesini istedi. Ancak Osmanlı, bu gemileri satın aldığını söyleyerek gemileri teslim etmedi. Ayrıca GOBEN ve BRESLAV isimli bu gemilerin isimleri YAVUZ ve MİDİLLİ olarak değiştirildi. Bu iki gemi Karadeniz’e geçerek Rusya’ya saldırdı. Böylece Osmanlı savaşa girmiş oldu.

** Osmanlı savaşa girince Şeyhülislam Cihad-ı Mukaddes (kutsal savaş) ilan ederek bütün Müslümanları savaşa çağırdı. Fakat yeterince etkili olmadı.

** İtilaf devletleri daha önceden yaptıkları gizli antlaşmalar doğrultusunda Osmanlı topraklarına saldırdılar.
İngiltere'nin Osmanlı Sömürgesi İçin Hazırladığı Bayrak

*İngiltere: Irak, Arabistan( petrol bölgesi)

*Rusya: Boğazlar ve Doğu Anadolu

*Fransa: Güney Anadolu, Suriye

*İtalya: İzmir civarı, Antalya, Muğla, Konya gibi Osmanlı'nın jeostratejik topraklarını ele geçirmek için Osmanlı ile mücadele etmeye başladılar.

Osmanlı’nın Savaşa Girmesinin Sonuçları

* Yeni cepheler açıldı.

* Savaş geniş alanlara yayıldı.

* Almanya’nın savaş yükü azaldı.

* Savaşın süresi uzadı.

OSMANLININ SAVAŞTIĞI CEPHELER
SAVUNMA CEPHELERİ    SALDIRI CEPHELERİ       Müttefiklerine Yardım                                                                                                               Amaçlı Asker Gönderdiği                                                                                                                               Cepheler
*Suriye-Filistin                       *Kafkas
*Irak(Basra)                             *Kanal (Süveyş kanalı)               *Galiçya
*Çanakkale                                                                                      *Makedonya
*Hicaz- yemen                                                                                *Romanya



KAFKAS CEPHESİ
OSMANLI-RUSYA
Sebepleri:

Osmanlı Devleti;

*Doğu Anadolu’yu Ruslardan geri almak. Bakü petrollerinin kontrolünü sağlamak

*Kars, Ardahan ve Batum’u Ruslardan geri almaktı.

*Orta Asya’daki Türkleri birleştirerek Turancılık fikrini gerçekleştirmek.
gibi nedenlerle saldırıya geçti.

NOTLAR:

*Osmanlı’nın 1.Dünya Savaşı’ndaki ilk cephesidir.


*Osmanlı tarafından açıldı. Yani SALDIRI (taarruz) cephesidir.



*Enver Paşa’nın bu cephede düzenlediği Sarıkamış Harekâtı kış şartlarından dolayı başarısızlıkla sonuçlandı. Yaklaşık 90 bin Türk askeri soğuktan, açlıktan ya da hastalıktan şehit oldu.



*Bunun üzerine Ruslar saldırıya geçerek Muş, Bitlis, Erzurum, Erzincan gibi şehirleri aldılar.



*Osmanlı bu cephede YENİLDİ.

*Mustafa Kemal, Çanakkale Cephesinden sonra, bu cepheye atanınca Muş ve Bitlis’i 1917'de Ruslardan geri aldı.

*Rusya, İttifak Devletleri ile 3 Mart 1918'de, Brest-Litowsk Antlaşması’nı  imzalayarak I. Dünya Savaşından çekilince; Kars, Ardahan ve Batum’u Osmanlı’ya geri verdi.

NOT: Çanakkale savaşlarını Osmanlı kazanınca itilaf Devletleri Rusya’ya yardım edememişti. Bunun üzerine çıkan halk ayaklanması (Bolşevik İhtilali) sonucu Çarlık (krallık) Rusya'sı yıkıldı. Bunun yerine Sovyet Rusya kuruldu. Sovyet Rusya sömürgeciliğe karşı çıktığından Çarlık Rusya'sının İtilaf Devletleri ile yaptığı gizli anlaşmaları kamuoyuna duyurarak Brest-Litowsk Anlaşması ile savaştan çekildi.


TEHCİR (GÖÇ) KANUNU

Osmanlı Devleti’nde Millet-i Sadıka olarak bilinen Ermeniler I. Dünya savaşında Ruslarla birlik olup Doğu Anadolu’ya saldırmışlardı. Rusya I. Dünya savaşından çekilince burada meydana gelen boşluktan yararlanan Ermeniler, Doğu Anadolu’ da katliamlar yapmaya başladılar. Bunun üzerine Osmanlı Devleti 27 Mayıs 1915 tarihinde Tehcir Kanununu (Zorunlu Göç) çıkardı ve zararlı faaliyetlere katılan Ermeni gruplar Güneydoğu Anadolu'nun güneyine ve Kuzey Suriye’ye göç ettirildiler. Buradaki temel amaç Türk ve Ermeni halkının can güvenliğini sağlamaktı.


KANAL CEPHESİ

OSMANLI-İNGİLTERE

*Almanların isteğiyle Osmanlı Devleti İngiltere’nin elinde bulunun Mısırdaki Süveyş kanalına saldırdı.

*Osmanlı tarafından açıldı. Yani SALDIRI (taarruz) cephesidir.

*Amaç: Süveyş kanalını ele geçirerek İngiltere’nin sömürgelere giden yolunu kesmek.

*Osmanlı bu cephede BAŞARISIZ oldu.

*Osmanlı’nın başarısız olmasının sebebi, bölge halkı olan Arapların İngiltere’yi desteklemesidir.

*Daha sonra bu cephenin devamı olarak Sina-Filistin-Suriye cephesinde savaşıldı.

NOT: Arapların İngilizlere yardım ederek Osmanlıya saldırması ÜMMETÇİLİK (İslamcılık) fikrinin işe yaramadığını göstermektedir.

ÇANAKKALE CEPHESİ

OSMANLI-İTİLAF DEVLETLERİ


Sebepleri:

*İngiltere ve Fransa’nın Rusya’ya yardım götürmek istemesi,

*Boğazları ve İstanbul’u ele geçirerek Osmanlı’yı savaş dışı bırakmak

*Savaşı kısa sürede bitirmek.

NOTLAR:

*Bu cephe Osmanlı'nın SAVUNMA cephesidir.

*İlk olarak deniz savaşları yapıldı. Nusret Mayın Gemisi’nin döşediği mayınlar sayesinde deniz savaşlarında Osmanlı başarılı oldu.

*Daha sonra Anafartalar, Conkbayırı ve Arıburnu’nda yapılan kara savaşlarında da Osmanlı başarılı bir savunma yaptı ve İtilaf devletleri geri çekilmek zorunda kaldı.

NOT: Kara savaşlarında Mustafa Kemal’in düşman kuvvetlerinin nerden çıkacağını önceden kestirmesi savaşın kazanılmasında etkili olmuştur. (İLERİ GÖRÜŞLÜLÜK)

Sonuçları:

*Osmanlı Devleti’nin BAŞARILI olduğu tek cephedir.

*Rusya’ya yardım gitmediği için Rusya'da Bolşevik İhtilali oldu ve yönetim değişti. Rusya bütün gizli antlaşmaları açıkladı ve Brest-Litowsk antlaşmasını imzalayarak savaştan çekildi.

*Bulgaristan İttifak devletlerinin yanında savaşa girdi.

*Savaşın süresi 2 yıl kadar uzadı.

*Mustafa Kemal’in askeri dehasını bütün dünya tanıdı.

*Kuvay-ı Milliye ruhu (bağımsızlık ruhu) ortaya çıktı.

*Yenilmez İngiliz Donanması ilk kez bu kadar büyük bir yenilgi aldı.

NOT: Çanakkale Savaşlarındaki bu başarısı Mustafa Kemal’in Kurtuluş Savaşının lideri olmasında etkili oldu.


IRAK (BASRA) CEPHESİ

OSMANLI-İNGİLTERE

*İngiltere’nin saldırısı sonucu başladı.

*Bu cephe SAVUNMA cephesidir.

Sebepleri:  İngiltere’nin;

*Kafkasya üzerinden Rusya’ya yardım götürmek istemesi

*Ticaret yollarını denetim altında tutmak istemesi

*Türklerin ve Almanların Hindistan’a olası saldırılarına engel olmak istemesi

*Irak petrollerini ele geçirmek istemesi

NOTLAR:

*İngiltere Irak’ın güneyini işgal etti. Kutül Amare ve Aziziye’ye kadar ilerlediler.

*Türk ordusu Selman-ı Pak Muharebelerini kazandı; Kutül Amare’de Halil Kut Paşa komutasında bir Osmanlı askeri birliği, yaklaşık 8-10 bin civarında İngiliz askerini esir aldı. Tarihe Kut'ül Amare Zaferi (KUT Zaferi) olarak geçen bu başarı, İngilizlerin yeniden toparlanması ile geçici bir başarı olmuştur.

*Daha sonra İngiltere Bağdat’a kadar olan yerleri işgal edip Irak petrollerini ele geçirdi.

NOT: Kutül Amare’de Türk ordusu binlerce İngiliz askerini esir alarak büyük bir destan yazmasına rağmen yenilmiştir.


HİCAZ-YEMEN CEPHESİ

OSMANLI-İNGİLTERE

*Bu cephe SAVUNMA cephesidir.

*İngiltere Araplara toprak vereceğini vaat ederek onları Osmanlıya karşı kışkırttı.

*Osmanlı devleti İngiliz ve Araplara karşı mücadele etti.

*Kutsal yerleri( Mekke-Medine) korumaya çalıştı.

*Osmanlı Devleti bu cephede BAŞARISIZ oldu.


SURİYE-FİLİSTİN- CEPHESİ

OSMANLI-İNGİLTERE

*Osmanlının Kanal cephesindeki başarısızlıktan sonra İngilizler saldırıya geçti.

*Özellikle Alman komutanın yanlış kararları nedeniyle Osmanlı Devleti zor durumda kalmıştır.

*Bu cephe SAVUNMA cephesidir.

*Burada görevli olan, Suriye-Filistin Cephesi Yıldırım Orduları Grup Komutanı Mustafa Kemal, düşman ordusunun ilerleyişini durdurdu. Ancak bu esnada Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşından çekildi.

*Osmanlı devleti bu cephede BAŞARISIZ oldu.


GALİÇYA- MAKEDONYA-ROMANYA CEPHELERİ

Bu cepheler, Osmanlı Devleti’nin toprakları dışındaki cephelerdir. Osmanlı bu cephelere yardım göndermiştir. Osmanlı bu cephelerde müttefiklerine yardım etti.

I.DÜNYA SAVAŞI’NIN SONA ERMESİ
Çanakkale Savaşları’ndan sonra İtilaf devletleri iyice güç kaybetti. ABD, I. Dünya Savaşı sırasında savşta taraf olmadı; savaşa girmedi; ancak İngiltere ve Fransa’ya silah satıyordu. Bunun üzerine Almanya ABD’nin silah taşıyan gemilerini batırınca ABD Wilson İlkelerini yayınladı ve Almanya’ya savaş açtı.

***ABD’nin İtilaf devletleri yanında yer alması sonucunda savaşı itilaf devletleri kazandı. Ayrıca savaşın süresi de kısalmış oldu.

WİLSON İLKELERİ

On dört temel ilkeden oluşan bu ilkeler, ABD başkanı Woodrow Wilson tarafından hazırlandığı için, ABD başkanının adını aldı.

*Yenilen devletler yenen devletlere toprak ve savaş tazminatı ödemeyecek.

NOT: İttifak Devletlerinin teslim olmasını sağlayan maddedir.

*Dünya barışını sağlamak için bir teşkilat kurulacak. (MİLLETLER CEMİYETİ)

*Devletler arası gizli antlaşmalar yapılmayacak.

*Her millet kendi geleceğine kendi karar verecek.(Kendi kaderini kendi tayin hakkı)

NOT: Sömürgeciliğe karşı çıkan maddedir. Ayrıca İmparatorlukların yıkılmasında ve milli devletlerin kurulmasında etkili olmuştur. (Osmanlı için zararlı.) Kurtuluş Savaşı sırasında kurulacak olan yararlı ve zararlı cemiyetler, bu ilkeleri göz önünde bulundurarak hak savunmaları yaptılar.

*Her millet çoğunlukta olduğu bölgede hâkimiyet (sahiplik) kurma hakkına sahiptir.

*Türklerin oturdukları bölgelerde Türk egemenliği sağlanacak.

NOT: Bu madde, Osmanlı Devleti’nin Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzalamada etkili oldu. (Osmanlı için yararlı)


1.DÜNYA SAVAŞI’NIN SONUÇLARI

*Uluslararası barışı korumak için Milletler Cemiyeti (Cemiyet-i Akvam) kuruldu.

*İmparatorluklar yıkıldı, yerine milli devletler kuruldu.

*Yeni siyasi rejimler ortaya çıktı. ( Faşizm, Sosyalizm, Nazizm)

*Sömürgeciliğin yerine manda ve himaye fikri ortaya çıktı.
*İtilaf devletleri kazandı, İttifak devletleri savaşı kaybetti.

*İngiltere savaştan en karlı çıkan devlet oldu.

*Tank, denizaltı ve kimyasal-biyolojik silahlar ilk kez kullanıldı.



I.DÜNYA SAVAŞI SONUCUNDA İMZALANAN ANTLAŞMALAR

Almanya- Versailles (Versay) Antlaşması

Avusturya - Saınt Germaın Antlaşması

Macaristan – Trianon Antlaşması

Bulgaristan- Nöyyi Antlaşması

Osmanlı Devleti- Sevr Antlaşması


DİKKAT

Barış Antlaşması:

Savaşı tamamen bitiren, gerekli şartların belirlendiği antlaşmaya denir.

Ateşkes Antlaşması:

Savaşın silahlı mücadelesini sona erdiren geçici antlaşmaya denir.

YAZAR: Doğan KILIÇ
                 Sosyal Bilgiler Öğretmeni

Düzenleme: Ali ÇİMEN

Devamını oku