Ana içeriğe atla

1774 Küçük Kaynarca Anlaşması Maddeleri / Önemi

   1768- 1774 Osmanlı- Rus Savaşı sonrası Osmanlı Devleti ve Rus Çarlığı arasında yapılan *21 (26) Temmuz 1774 tarihli anlaşmaya, Küçük Kaynarca Anlaşması denir. 1768- 1774 Osmanlı-Rus Savaşları sırasında; 1770 Çeşme Baskını ile Osmanlı donanması yakılmış, 1770 Kartal Muharebesinde Osmanlı ordusu bozguna uğramıştı. Böylece Osmanlı Devleti açısından şartları çok ağır bir anlaşma imzalandı. Anlaşma, Osmanlı Padişahı III. Mustafa'nın vefatı nedeniyle I. Abdülhamit döneminde imzalandı.

Güney Dobruca Küçük Kaynarca kasabasında imzalanan 28 maddelik anlaşmanın özet  bir biçimdeki maddeleri ve önemi şudur:

-Osmanlı, savaş tazminatı ödeyecektir.

Osmanlı Devleti tarihinde ilk kez savaş tazminatı ödedi.

Osmanlı'nın ilk kez savaş tazminatı vermesi-Ayrıca BKZ.↴

http://www.sessiztarih.net/2020/06/osmanlinin-tarihte-ilk-kez-savas.html

-Fransa ve İngiltere'ye tanınan kapitülasyonlar, Rusya'ya da tanınacaktır.

Ruslar ilk kez Osmanlı kapitülasyonlarından yararlanmış oldu.

-Rusya Osmanlı topraklarında yaşayan Ortodoks Hristiyanların haklarını koruyacaktır.

Ortodoks Hristiyan olan Ruslar, Osmanlı topraklarında yaşayan Ortodoks Hristiyanların haklarını korumaya alma bahanesi ile  Osmanlı'nın iç işlerine müdahale etme hakkı elde etmiştir. Ortodoksların koruyuculuğu hakkını kazanmıştır.

-Rusya İstanbul'da sürekli elçi bulundurabilecek; Osmanlı'nın Balkan topraklarında istediği yerde konsolosluk açabilecek. İstanbul'da Ortodoks bir kilise inşa edilecek. Rus hacılar istedikleri gibi kutsal yerleri ziyaret edebilecektir.

Böylece Rusya panslavizm (slav birliği) fikrini yaymak için zemin oluşturmuştur.

-Kırım Hanlığı siyasi bakımdan bağımsız olacaktır. Dini bakımdan Osmanlı halifesine bağlı kalacaktır.

Halkı Müslüman olan bir yer Osmanlı'dan ayrılmıştır.

-Rus ticaret gemileri boğazlardan serbestçe geçebilecek, Osmanlı limanlarına yanaşabilecek, Karadeniz ve Akdeniz'de serbestçe ticaret yapabilecek. 

Boğazlar konusunda, hiçbir yabancı geminin boğazlardan geçmeme prensibinden, boğazlardan geçişlerin ticaret ve savaş gemileri için ayrı ayrı düzenlenmesi prensibine geçildi. Osmanlı devleti Karadeniz'in Tük gölü olma değerini kaybetti.Karadeniz, Osmanlı için ''güvenli deniz'' olma özelliğini yitirdi. Ruslar, sıcak denizlere inme hayallerine doğru önemli bir adım attı.

-Rusya'nın işgal ettiği Eflak, Boğdan, Besarabya, Gürcistan ve Ege Adaları Osmanlı'ya geri verilecek. Memleketeyn (Eflak ve Boğdan) Hristiyanlarının hukuku Rus sorumluluğunda bulunacak

Rusya Eflak ve Boğdan'dan çekilmesine rağmen bu bölgelere müdahale etmek için açık kapı bıraktı.

-Kılburun, Kerç, Yenikale, Azak kaleleri ile Küçük ve Büyük Kabartaylar Rusya'ya bırakılacaktır.

1774 Küçük Kaynarca Anlaşması, Osmanlı'nın XVIII. yüzyılda imzalanmış şartları en ağır anlaşmasıdır. Kimi tarihçilere göre Osmanlı Devleti, dünyadaki üç büyük süper güçten biri olma özelliğini kaybetmiştir.

* Küçük Kaynarca Anlaşması'nın günü ile ilgili ilginç iddialar vardır. Bir görüşe göre Rusya, Prut Savaşı ve Anlaşmasının intikamını almak ve izlerini silmek için Küçük Kaynarca Anlaşmasını, Prut Anlaşması'nın tarihi olan 21 Temmuz'da imzalamıştır. Diğer bir görüş ise bunu desteklememekte ve bu tarihi 26 Temmuz olarak belirtmektedir. 

Derleyen: Ali ÇİMEN

Küçük Kaynarca Anlaşması-1774
Kaynakça:

→TDV İslam Ansiklopedisi, Küçük Kaynarca Anlaşması, C. 26, Ankara 2002, s.524-527.

→Muharrem DÖRDÜNCÜ, ''1774 KÜÇÜK KAYNARCA ANTLAŞMASINDAN 1841 LONDRA SÖZLEŞMESİNE KADAR BOĞAZLAR MESELESİ'', Afyon Kocatepe Üni. Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt:1, Sayı:2, Ocak 2019, s.67-79.
  

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Hicrî Takvim Miladi Takvime Nasıl Çevrilir?

Örnek: Hicrî 1431 yılını Miladi Takvime Çevirme Aşamaları: I. Aşama : 1441 Hicrî yıl 33 sayısına bölünür. Çünkü 1 Hicri yıl yaklaşık 354 gündür. Hicrî takvim kamerî, yani aya dayalı düzenlenir. Güneşe dayalı düzenlenen Miladi Takvimde ise 1 miladi yıl yaklaşık 365 gündür. İki takvim arasında bir yıllık sürede 11 günlük fark görülür. Bu fark toplamda her 33 yılda 1 yıl olmuş olur. 1431/ 33 = 43,36...→ yaklaşık 43. Böylece 33 yılda 1 yıllık farktan 1431 yılda kaç yıl fark olduğu ortaya çıkar. II. Aşama :  Yukarıda çıkan sonuç, Hicri yıldan çıkarılır. 1431-43= 1388 Böylece Hicri Takvimin Miladi takvim ile arasındaki fark düzeltilmiş oldu. III. Aşama : Yukarıda çıkan sonuç yıl farkı alınmış hicri tarihtir. Son olarak bu sonuca iki takvim arasında 622 yıl farkı eklenir. Hicrî Takvim başlangıcı, İslam Dini Peygamberi Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye Hicreti olayıdır. Bu olay Miladi 622'de olmuştur. 622 rakamı   iki takvim arasındaki yıl farkı

Yurt Açan-Yurt Tutan-Yurt Kurtaran Savaşları Nedir?

Tarihte; Malazgirt Savaşı "Yurt Açan Savaş", Miryokefalon Savaşı "Yurt Tutan Savaş", Büyük Taarruz "Yurt Kurtaran Savaş", Dandanakan Savaşı "Devlet Kuran Savaş" olarak nitelendirilir.    26 Ağustos 1071'de Büyük Selçuklu Devleti ile Anadolu'ya egemen olan Bizans İmparatorluğu arasında Malazgirt Meydan Savaşı yapıldı. BSD Sultanı Alparslan'ın orduları Romen Diyojen'in Bizans Ordusunu hezimete uğrattı. Bu savaştan sonra Türkler Anadolu'yu yurt edinmeye başladı. " Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı."    11 Eylül 1176'da Anadolu Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasında Denizli-Isparta arasındaki bölgede Miryokefalon  ( Myriokephalon)  Savaşı yapıldı. Bizans İmparatorluğu'nun bu savaştaki amacı Türkleri Anadolu'dan çıkarmaktı. ASD Sultanı II. Kılıç Arslan'ın orduları Bizans ordularını bozguna uğrattı. Böylece Anadolu'nun Türk yurdu olduğu kesinleşti. Türklerin Anadolu'dan atılamay

Tevaif-i Mülük Devletler Ne Demektir?

   Abbasi Devleti'nin (750-1258) merkezi otoritesinin zayıflaması ve Abbasiler'e bağlı yöneticilerin (Emir'ül Umeralar) kendi bölgelerinde bağımsızlıklarını ilan etmeleri ile ortaya çıkan feodal devletlere Tevaif-i Mülük Devletler denir. Tevaif'ül Mülük Devletler, Abbasiler'in çözülmesine ve parçalanmasına zemin hazırlamıştır.  Ayrıca BKZ. → Emir'ül Umera Nedir? ↴ http://www.sessiztarih.net/2014/08/emirul-umera-nedir.html Tevaif-i Mülük Devletler    şunlardır: * Mısır 'da; - Tolunoğulları (Mısır'da kurulan ilk Türk- İslam Devleti) - İhşitler (Akşitler) (Mısır'da kurulan 2. Türk-İslam Devleti) Ayrıca BKZ. → Hicaz'a egemen olan ilk Türk devleti ↴ http://www.sessiztarih.net/2014/05/hicaza-egemen-olan-ilk-turk-devleti.html - Fatimiler (Şii Arap Devleti) * İran 'da; - Tahiriler - Saffariler - Büveyhoğulları * Horasan 'da; - Samanoğulları * Kuzey Afrika 'da; - Ağlebiler - İd