Ana içeriğe atla

Timur Devleti



 Timur Devleti(1370-1507)

Uluğ Bey
Emir Timur, 1336’da Semerkant yakınlarında Keş şehrinde doğdu. Babası Barlas Kabilesi lideri Turgay olan Timur, Çağatay Hanlığında görevli bir komutandı. 1360’lı yıllardan itibaren Emir Timur, Çağatay Hanlığı’nın zayıflamasından yararlanarak gücünü artırdı. 1370 yılında ise Çağatay Hanlığı toprakları üzerinde Timur Devleti’ni kurdu. Devletinin kurulduğu yer Maveraünnehir, merkezi ise Semerkant şehri idi. Emir Timur Timurleng (Aksak Timur) olarak da anılır. Çünkü girdiği bir savaşta ayağından yaralanmış ve ayağı sakat kalmıştı.


Emir Timur, 1370-1405 yılları arasında seferler yaptı. Bu seferler sonucunda; Doğu Türkistan, İran, Azerbaycan, Harezm, Hindistan Delhi Sultanlığı, Irak, Suriye, Altın Orda Hanlığı ve Osmanlı Devleti’nin de içinde bulunduğu geniş bir alana egemen oldu. Altınorda Hanı Toktamış üzerine düzenlediği sefer sonucu Altınorda Devleti’ni yıktı. Bundan sonra Moskova Knezliği güçlendi ve XVI. yüzyıldan itibaren güneye doğru; yani Kafkaslara ve Deşt-i Kıpçak bölgesine inmeye başladı.

Timur
1398’li yıllarda Hindistan Delhi Sultanlığı’na sefer düzenledi ve bölgede siyasi, sosyo-ekonomik yapıyı etkiledi. Türkistan’a da egemen olan Timur; Özbek, Türkmen ve Kazak Türklerinin de tarihini, kaderini etkiledi. 

Etkilediği kader, bunlarla da sınırlı kalmadı. 1402 yılında Çin Seferi’ne gitmeden önce, batı bölgelerini kontrol altına almak ve Türk cihan hâkimiyeti töresi gereği tek büyük Türk devleti olmak isteyen Timur, Osmanlı Devleti Sultanı Yıldırım Bayezit ile Ankara’da Çubuk Ovası’nda karşılaştı. Tarihte Ankara Savaşı olarak bilinen bu büyük mücadeleyi kazanan Timur Yıldırım Bayezit ve oğullarından şehzade Mustafa’yı esir aldı. Hükümdarsız kalan Osmanlı Devleti Fetret Dönemi’ne girdi. Yıldırım’ın oğulları arasında 11 yıl sürecek kanlı bir taht kavgasını başlattı. Osmanlı yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. Anadolu’da Türk siyasal birliğini de bozan Timur Anadolu Türk beyliklerinin yeniden kurulmasına müsaade etti.

Şahruh
Büyük Çin Seferi için her şey hazırdı. Hemen ülkesine dönen Timur Çin Seferi’ne çıktığı sırada hastalanarak vefat etti. (1405) Timur’un oğulları ve torunları da zaman kaybetmeden ülkeyi töre gereği paylaştı: Timurlular; küçük oğul Şahruh Horasan, üçüncü oğlu Miranşah Bağdat ve Azerbaycan, torun Muhammed başkent Semerkant, torun Pir Muhammed ve İskender İran’ı aldı. Bunların içinde Şahruh, Maveraünnehir bölgesini de ele geçirerek Herat başkent olmak üzere bir devlet kurdu. İran ve Azerbaycan’ı ele geçirdi. 1407-1447 yılları Şahruh dönemi, Türkistan’ın kültür hayatının gelişmesi için altın yıllar oldu.  Ölümüyle birlikte Timur Devleti de eski gücünden uzaklaşmaya başladı.

Şahruh’un ölümünden sonra tahta oğlu ve Timur’un torunu ünlü astronomi bilgini Uluğ Bey geçti. 2 yıllık kısa saltanat dönemi karışıklıklar içinde geçen Uluğ Bey’in oğlu(Abdüllatif) tarafından öldürülerek tahtan indirilmesi sonun başlangıcı oldu.

Hüseyin Baykara
Miranşah’ın torunu Ebu Said ise 1469’da Akkoyunlu Uzun Hasan’a yenilince Horasan’ın batısı tamamıyla kaybedildi. Sanat ve edebiyat alanında önemli eserler veren Hüseyin Baykara (1469-1506) Horasan bölgesine egemen olduktan sonra başkent Herat’ı bir ilim merkezi haline getirdi. Muhakemetü’l- Lügateyn’in sahibi ünlü bilim adamı, devlet adamı ve şair Ali Şir Nevai burada yetişti.

1507’de Hüseyin Baykara’nın oğlu Bediüzzaman’ın hükümdar olduğu dönemde, Özbek lider Şibani Muhammed Han Herat’ı ele geçirerek Timur Devleti’ne son verdi. Sonrasında Türkistan’da tutunamayan Timurlu Babür, 1519’da Hindistan’da, Hint-Babür Türk Devleti’ni kurdu.

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Hicrî Takvim Miladi Takvime Nasıl Çevrilir?

Örnek: Hicrî 1431 yılını Miladi Takvime Çevirme Aşamaları: I. Aşama : 1441 Hicrî yıl 33 sayısına bölünür. Çünkü 1 Hicri yıl yaklaşık 354 gündür. Hicrî takvim kamerî, yani aya dayalı düzenlenir. Güneşe dayalı düzenlenen Miladi Takvimde ise 1 miladi yıl yaklaşık 365 gündür. İki takvim arasında bir yıllık sürede 11 günlük fark görülür. Bu fark toplamda her 33 yılda 1 yıl olmuş olur. 1431/ 33 = 43,36...→ yaklaşık 43. Böylece 33 yılda 1 yıllık farktan 1431 yılda kaç yıl fark olduğu ortaya çıkar. II. Aşama :  Yukarıda çıkan sonuç, Hicri yıldan çıkarılır. 1431-43= 1388 Böylece Hicri Takvimin Miladi takvim ile arasındaki fark düzeltilmiş oldu. III. Aşama : Yukarıda çıkan sonuç yıl farkı alınmış hicri tarihtir. Son olarak bu sonuca iki takvim arasında 622 yıl farkı eklenir. Hicrî Takvim başlangıcı, İslam Dini Peygamberi Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye Hicreti olayıdır. Bu olay Miladi 622'de olmuştur. 622 rakamı   iki takvim arasındaki yıl farkı

Yurt Açan-Yurt Tutan-Yurt Kurtaran Savaşları Nedir?

Tarihte; Malazgirt Savaşı "Yurt Açan Savaş", Miryokefalon Savaşı "Yurt Tutan Savaş", Büyük Taarruz "Yurt Kurtaran Savaş", Dandanakan Savaşı "Devlet Kuran Savaş" olarak nitelendirilir.    26 Ağustos 1071'de Büyük Selçuklu Devleti ile Anadolu'ya egemen olan Bizans İmparatorluğu arasında Malazgirt Meydan Savaşı yapıldı. BSD Sultanı Alparslan'ın orduları Romen Diyojen'in Bizans Ordusunu hezimete uğrattı. Bu savaştan sonra Türkler Anadolu'yu yurt edinmeye başladı. " Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı."    11 Eylül 1176'da Anadolu Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasında Denizli-Isparta arasındaki bölgede Miryokefalon  ( Myriokephalon)  Savaşı yapıldı. Bizans İmparatorluğu'nun bu savaştaki amacı Türkleri Anadolu'dan çıkarmaktı. ASD Sultanı II. Kılıç Arslan'ın orduları Bizans ordularını bozguna uğrattı. Böylece Anadolu'nun Türk yurdu olduğu kesinleşti. Türklerin Anadolu'dan atılamay

Tevaif-i Mülük Devletler Ne Demektir?

   Abbasi Devleti'nin (750-1258) merkezi otoritesinin zayıflaması ve Abbasiler'e bağlı yöneticilerin (Emir'ül Umeralar) kendi bölgelerinde bağımsızlıklarını ilan etmeleri ile ortaya çıkan feodal devletlere Tevaif-i Mülük Devletler denir. Tevaif'ül Mülük Devletler, Abbasiler'in çözülmesine ve parçalanmasına zemin hazırlamıştır.  Ayrıca BKZ. → Emir'ül Umera Nedir? ↴ http://www.sessiztarih.net/2014/08/emirul-umera-nedir.html Tevaif-i Mülük Devletler    şunlardır: * Mısır 'da; - Tolunoğulları (Mısır'da kurulan ilk Türk- İslam Devleti) - İhşitler (Akşitler) (Mısır'da kurulan 2. Türk-İslam Devleti) Ayrıca BKZ. → Hicaz'a egemen olan ilk Türk devleti ↴ http://www.sessiztarih.net/2014/05/hicaza-egemen-olan-ilk-turk-devleti.html - Fatimiler (Şii Arap Devleti) * İran 'da; - Tahiriler - Saffariler - Büveyhoğulları * Horasan 'da; - Samanoğulları * Kuzey Afrika 'da; - Ağlebiler - İd