Ana içeriğe atla

Montrö (Montreux) Boğazlar Sözleşmesinin Önemi Nedir?

  Türkiye'nin Çanakkale ve İstanbul boğazlarındaki egemenlik haklarına tam olarak sahip olduğu anlaşmadır. Boğazların denetiminin Türkiye'ye bırakıldığı anlaşmadır. Boğazlar rejimi konusu ile ilgili 20 Temmuz 1936'da İsviçre'nin Montreux (Montrö) kentinde imzalanan sözleşmedir. Sözleşme 29 maddeden oluşmaktadır. Ayrıca 4 adet ek madde ve bir de protokol bulunmaktadır.

  Başta Türkiye olmak üzere İngiltere (Birleşik Krallık Ülkeleri), SSCB, Fransa, Japonya, Romanya, Yunanistan, Bulgaristan, Yugoslavya ülkelerinin katıldığı bir sözleşmedir. Sözleşmeye imza atan devletler şöyle geçmektedir:

"MAJESTE BULGARLAR KRALI, FRANSA CUMHURİYETİ BAŞKANI, MAJESTE BÜYÜK BRİTANYA, İRLANDA VE DENİZLER ÖTESİ BRİTANYA ÜLKELERİ KRALI, HİNDİSTAN İMPARATORU, MAJESTE ELENLER KRALI, MAJESTE JAPONYA İMPARATORU, MAJESTE ROMANYA KRALI, TÜRKİYE CUMHURİYETİ BAŞKANI, SOVYET SOSYALİST CUMHURİYETLERİ BİRLİGİ MERKEZİ YÜRÜTME KOMİTESI VE MAJESTE YUGOSLAVYA KRALI..."

  Lozan Barış Anlaşması'nda boğazların her iki yakası askerden arındırılacak ve askeri tatbikatlara kapalı olacaktı. Bu durumu denetleme görevini de Türkiye başkanlığındaki Boğazlar Komisyonu yapacaktı. Türkiye için bu durum egemenlik haklarına aykırı bir durumdu. 1930'lu yıllardan itibaren Almanya'nın silahlanması, Almanya'nın Japonya'nın Milletler Cemiyetine ters bir biçimde yayılmacı politikalar sürdürmesi gibi nedenler gösterilerek, boğazların statüsünün yeniden görüşülmesi için başvuruldu. Böylece ülkeler 1923 Lozan boğazlar sözleşmesinde yapılacak değişiklik için 22 Haziran 1936'da Montreux'da toplandı. Sözleşme ise 20 Temmuz'da imzalandı. Buna göre;

-Boğazlar Komisyonu kaldırıldı. Bu komisyonun görevleri Türkiye'ye devredildi.

-Boğazların her iki yakasında Türkiye asker bulundurabilecekti.

-Yabancı ticaret gemileri boğazlardan serbestçe geçebilecekti.

-Yabancı savaş gemilerinin geçişi Türkiye'nin iznine bağlıydı.

-Türkiye savaş tehlikesi ile karşı karşıya kalırsa yabancı savaş gemilerinin boğazdan geçişi kendi takdirine kalacaktı.

 İngiltere Montrö'de Türkiye'yi destekledi. Akdeniz'de İtalya'nın daha fazla yerde sözünün geçmesini isteyemezdi. Türkiye ile çıkarları gereği aradaki buzları eritti. İtalya ise sözleşmeyi Mayıs 1938'de kabul etti.

  Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Türkiye boğazlarda denetim egemenliğini sağladı. Boğazlarda mutlak otorite Türkiye'ye ait oldu.

Derleyen: Ali ÇİMEN


Kaynakça:

 →Montrö Boğazlar Sözleşmesi,TDV İslam Ansiklopedisi, Cilt 30, İstanbul 2005, s. 274-276.

→Ayrıca BKZ. Montrö Boğazlar Sözleşmesi Maddeleri↴

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Misak-ı Milli'den Verilen İlk Taviz Neresidir?

Misak-ı Milli'den verilen ilk taviz Batum'dur . Sovyet Rusya ile TBMM arasında 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Anlaşması'nda Sovyetler, TBMM'nin Misak-ı Milli sınırlarını tanımıştı. Ancak Sovyetler Birliği TBMM'nin daha önce Ermenistan ve Gürcistan ile imzaladığı anlaşmalarda belirlenen sınırı, Batum'un Gürcistan'a bırakılması şartıyla tanıdı. Gürcistan, Bolşevik rejiminin önemli uydu devletlerinden biri haline gelmişti. Lazistan'ın liman kenti Moskova Anlaşması ile Gürcülere bırakılmasına rağmen 20 Mart 1921'de Sovyetlerin ünlü Kızıl Ordu birlikleri, bölgedeki TBMM birliklerine saldırmış, hatta bir kısmını esir almıştı. Çünkü Moskova Anlaşması'nın haberi Batum'a ulaşmamıştı.  BATUM

Hicrî Takvim Miladi Takvime Nasıl Çevrilir?

Örnek: Hicrî 1431 yılını Miladi Takvime Çevirme Aşamaları: I. Aşama : 1441 Hicrî yıl 33 sayısına bölünür. Çünkü 1 Hicri yıl yaklaşık 354 gündür. Hicrî takvim kamerî, yani aya dayalı düzenlenir. Güneşe dayalı düzenlenen Miladi Takvimde ise 1 miladi yıl yaklaşık 365 gündür. İki takvim arasında bir yıllık sürede 11 günlük fark görülür. Bu fark toplamda her 33 yılda 1 yıl olmuş olur. 1431/ 33 = 43,36...→ yaklaşık 43. Böylece 33 yılda 1 yıllık farktan 1431 yılda kaç yıl fark olduğu ortaya çıkar. II. Aşama :  Yukarıda çıkan sonuç, Hicri yıldan çıkarılır. 1431-43= 1388 Böylece Hicri Takvimin Miladi takvim ile arasındaki fark düzeltilmiş oldu. III. Aşama : Yukarıda çıkan sonuç yıl farkı alınmış hicri tarihtir. Son olarak bu sonuca iki takvim arasında 622 yıl farkı eklenir. Hicrî Takvim başlangıcı, İslam Dini Peygamberi Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye Hicreti olayıdır. Bu olay Miladi 622'de olmuştur. 622 rakamı   iki takvim arasındaki yıl farkı

Atatürk Dönemi Türkiye- Fransa Arasındaki Sorunlar Nelerdir?

* Osmanlı Borçları Özet için BKZ.↴ http://www.sessiztarih.net/2020/06/osmanli-borclari-dis-borc-sorunu-ozet.html Ayrıntı bilgi için BKZ.↴ http://www.sessiztarih.net/2020/06/osmanli-borclari-dis-borclar-sorunu.html * Yabancı Okullar Özet bilgi için BKZ. ↴ http://www.sessiztarih.net/2020/06/yabanci-okullar-sorunu-ozet.html Ayrıntı bilgi için BKZ.↴ http://www.sessiztarih.net/2020/06/osmanlidan-turkiyeye-yabanci-okullar.html * Hatay Sorunu * Bozkurt-Lotus Olayı Konu ayrıntısı için içeriğe BKZ↴ http://www.sessiztarih.net/2020/06/bozkurt-lotus-davasi-ve-onemi-nedir.html * Adana- Mersin Demiryolu'nun Millileştirilmesi