Ana içeriğe atla

Tabiiyyet-i Osmani (Osmanlı Vatandaşlığı-Uyruğu) Kanunu Nedir?

   28 Ocak 1869 tarihinde kabul edilen Osmanlı Tabiiyeti Kanunu (Osmanlı Uyruğu- Vatandaşlığı) Kanunu, Osmanlı tarihindeki ilk seküler vatandaşlık kanunudur. Sadece Osmanlı Tarihi'nin değil, İslam dünyasının ilk seküler vatandaşlık kanunudur. Kanun, Osmanlı'da yaşayan herkesin eşitliği üzerine Tanzimat ve Islahat Fermanlarının ruhuna uygun hazırlanmıştır. Kısacası Osmanlıcılık şemsiyesine uygun hazırlanmıştır. Osmanlı Vatandaşlık (Tabiiyet) Kanunu, mali ve hukuki sıkıntıları ortadan kaldırmak için hazırlanan zorunlu bir modernleşmedir.

   Bu kanun ile Osmanlı vatandaşlarının vatandaşlığı, uyruğu konusu ortaya kondu. Çünkü Osmanlı'da yaşayan gayri-müslim (müslüman olmayan) halk yabancı ülkelerden pasaport alarak ecnebilik (yabancılık- yabancı ülke vatandaşlığı) iddiasında bulunuyordu. Bu pasaportu alan Osmanlı'da doğmuş büyümüş gayri müslim azınlıktan olan kişi kendisini Osmanlı olarak değil; pasaport aldığı ülkenin vatandaşı görüyordu. Böylece sıkıştığında Osmanlı kanunlarından kapitülasyonların bahanesiyle kaçıyordu. Bu durum da o kişiye maddi ve manevi olarak ayrıcalık sağlıyordu. Bu durum pasaport veren yabancı devlet diplomatlarının da işine yarıyordu. Çünkü kişinin haklarını savunma bahanesiyle Osmanlı Devleti'nin içişlerine karışıyorlardı. Osmanlı Tabiiyeti kanunu çıkınca homurdanmalar da başladı. Fakat Osmanlı, Fransa ve Avusturya'nın da desteği ile bu konudan taviz vermedi. Kanun da hazırlanırken, 1851 Fransız Kanunundan örnek alınarak hazırlanmıştı.

   Kanun içeriğinde kısaca şunları görebiliriz:

→Ebeveyni ya da babası Osmanlı uyruğunda olan kişi Osmanlı Vatandaşıdır.

→Ebeveyni yabancı olmasına rağmen Osmanlı topraklarında doğan kişi *reşit olduktan 3 yıl sonra vatandaşlık başvurusunda bulunabilir.

→Osmanlı'dan izinsiz tabiiyet değiştirenlerin muameleleri yok hükmünde sayılacaktır.

→Osmanlı topraklarında ikameti olan herkes Osmanlı vatandaşı sayılacaktı. Yabancı devlet vatandaşı olduğu iddiasında olanlar bunu ispat etmek zorundaydı.

 *Kanun hazırlanırken rüşt yaşının ne olması gerektiği tartışılmıştır. Osmanlı vatandaşlığına girmek isteyenler için ülkelerinde geçerli olan yaş sınırı kabul edilmiştir. Osmanlı tebaası içinse rüşt yaşının, Memûrîn-i Mülkiye Terakki ve Tekâüt Kanunu, Ahz-ı Asker Kanunu ve Eytâm Nizâmnâmesi dikkate alınarak yirmi olduğuna karar verildi.

Derleyen: Ali ÇİMEN



Osmanlı Tabiiyeti Kanunu 1869



KAYNAKÇA:

İbrahim Serbestoğlu, ''Zorunlu Bir Modernleşme Örneği Olarak Osmanlı Tabiiyet Kanunu'', Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı 29, 2011,s.193-214.











Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Hicrî Takvim Miladi Takvime Nasıl Çevrilir?

Örnek: Hicrî 1431 yılını Miladi Takvime Çevirme Aşamaları: I. Aşama : 1441 Hicrî yıl 33 sayısına bölünür. Çünkü 1 Hicri yıl yaklaşık 354 gündür. Hicrî takvim kamerî, yani aya dayalı düzenlenir. Güneşe dayalı düzenlenen Miladi Takvimde ise 1 miladi yıl yaklaşık 365 gündür. İki takvim arasında bir yıllık sürede 11 günlük fark görülür. Bu fark toplamda her 33 yılda 1 yıl olmuş olur. 1431/ 33 = 43,36...→ yaklaşık 43. Böylece 33 yılda 1 yıllık farktan 1431 yılda kaç yıl fark olduğu ortaya çıkar. II. Aşama :  Yukarıda çıkan sonuç, Hicri yıldan çıkarılır. 1431-43= 1388 Böylece Hicri Takvimin Miladi takvim ile arasındaki fark düzeltilmiş oldu. III. Aşama : Yukarıda çıkan sonuç yıl farkı alınmış hicri tarihtir. Son olarak bu sonuca iki takvim arasında 622 yıl farkı eklenir. Hicrî Takvim başlangıcı, İslam Dini Peygamberi Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye Hicreti olayıdır. Bu olay Miladi 622'de olmuştur. 622 rakamı   iki takvim arasındaki yıl farkı

Yurt Açan-Yurt Tutan-Yurt Kurtaran Savaşları Nedir?

Tarihte; Malazgirt Savaşı "Yurt Açan Savaş", Miryokefalon Savaşı "Yurt Tutan Savaş", Büyük Taarruz "Yurt Kurtaran Savaş", Dandanakan Savaşı "Devlet Kuran Savaş" olarak nitelendirilir.    26 Ağustos 1071'de Büyük Selçuklu Devleti ile Anadolu'ya egemen olan Bizans İmparatorluğu arasında Malazgirt Meydan Savaşı yapıldı. BSD Sultanı Alparslan'ın orduları Romen Diyojen'in Bizans Ordusunu hezimete uğrattı. Bu savaştan sonra Türkler Anadolu'yu yurt edinmeye başladı. " Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı."    11 Eylül 1176'da Anadolu Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasında Denizli-Isparta arasındaki bölgede Miryokefalon  ( Myriokephalon)  Savaşı yapıldı. Bizans İmparatorluğu'nun bu savaştaki amacı Türkleri Anadolu'dan çıkarmaktı. ASD Sultanı II. Kılıç Arslan'ın orduları Bizans ordularını bozguna uğrattı. Böylece Anadolu'nun Türk yurdu olduğu kesinleşti. Türklerin Anadolu'dan atılamay

Tevaif-i Mülük Devletler Ne Demektir?

   Abbasi Devleti'nin (750-1258) merkezi otoritesinin zayıflaması ve Abbasiler'e bağlı yöneticilerin (Emir'ül Umeralar) kendi bölgelerinde bağımsızlıklarını ilan etmeleri ile ortaya çıkan feodal devletlere Tevaif-i Mülük Devletler denir. Tevaif'ül Mülük Devletler, Abbasiler'in çözülmesine ve parçalanmasına zemin hazırlamıştır.  Ayrıca BKZ. → Emir'ül Umera Nedir? ↴ http://www.sessiztarih.net/2014/08/emirul-umera-nedir.html Tevaif-i Mülük Devletler    şunlardır: * Mısır 'da; - Tolunoğulları (Mısır'da kurulan ilk Türk- İslam Devleti) - İhşitler (Akşitler) (Mısır'da kurulan 2. Türk-İslam Devleti) Ayrıca BKZ. → Hicaz'a egemen olan ilk Türk devleti ↴ http://www.sessiztarih.net/2014/05/hicaza-egemen-olan-ilk-turk-devleti.html - Fatimiler (Şii Arap Devleti) * İran 'da; - Tahiriler - Saffariler - Büveyhoğulları * Horasan 'da; - Samanoğulları * Kuzey Afrika 'da; - Ağlebiler - İd