Ana içeriğe atla

Şark Meselesi

     Viyana Kongresi (1815) döneminde Rus Çarı Alexander, Osmanlı sınırları içinde yaşayan Hristiyan Ortodoks azınlıkların haklarını koruma konusunu açarken ilk kez Şark Meselesi kavramını kullanmıştırBu süreçten sonra Avrupa için Osmanlı kavramının geçtiği her olay, bir Şark Meselesi'dir. Osmanlı Devleti'nin son döneminde Avrupalı ülkelerin Osmanlı devleti ile ilgili problemler için kullandığı tabire Şark Meselesi denir. Bu sorun Avrupalıların gözünde Türk sorunu, Osmanlı'nın kaderi sorunu ve toprak sorunundan başka bir şey değildir.

    Kaynaklarda tarihçiler tarafından farklı tanımlar yapılmıştır. Farklı dönemlerin sorunun temelini oluşturduğu belirtilmiştir. Şark Sorunu, Avrupa'nın gözünde, XIX. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı'nın toprak bütünlüğü meselesidir. XIX. yüzyılın ikinci yarısında ise Osmanlı'nın Balkan topraklarının paylaşılması meselesidir. XX. yüzyılda ise bütün Osmanlı topraklarının paylaşılması ve Osmanlı'nın yıkılması meselesidir. 

   XIX. yüzyıl, imparatorluğunun en uzun yüzyılıdır. 1838 Balta Limanı Anlaşması ile ekonomik bağımsızlığını kaybeden; 1839'da Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'ya savaşta yenilerek askeri zayıflığını ortaya koyan Osmanlı Devleti gölge devlet durumuna düşmüş ve Şark meselesi temel bir anlam kazanmıştı. Avrupalıların gözünde Şark Meselesi; toprak bütünlüğü korunması gereken gölge devlet Osmanlıydı. Avrupa sonraki süreçte Osmanlıları Balkanlardan atmakla Şark meselesi kavramına farklı bir boyut getirdi. XX. yüzyıl başlarında ise Osmanlı'yı daha açıkçası Türkleri ve Müslümanları daha geriye atmak, Orta Asya'ya geri göndermek Şark Meselesi'nin yeni tanımı oldu.

   Kurtuluş Savaşı'nın kazanılıp Lozan Barışı ile bağımsız bir Türkiye kurulması ve Sevr'in yırtılıp atılması kimi tarihçilere göre Şark Meselesine vurulan bir tokattır.


Yazar: Ali ÇİMEN 


Kaynakça:

Kitaplar


→İlber ORTAYLI, İmparatorlu'ğun En Uzun Yüzyılı, Alkım yay., 2005.
    
Makaleler

→Nural SAVCI, ''Osmanlı Devleti'nin Güç Kaybetmeye Başladığı Dönemlerde Şark Meselesi'',Turkish Academic Research Review (Türk Akademik Araştırmalar Dergisi), Cilt:4, Sayı:2, Haziran 2019, s.279-298.

Yukarıda adı geçene makaleye genel ağ üzerinden ulaşmak için BKZ. I. LİNK
https://atif.sobiad.com/index.jsp?modul=makale-goruntule&id=AW0mqztFyZgeuuwfSRlT

BKZ. II. LİNK
http://static.dergipark.org.tr/article-download/3cd2/eb37/4624/5d4becf7d3e04.pdf?


Emruhan YALÇIN, ''Şark Meselesi ve Emperyalistlerin Türk Politikası'', Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt II, Sayı:4, Aralık 2015, s. 75-94.

Yukarıdaki adı geçen makaleye genel ağ üzerinden ulaşmak için BKZ.










Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Misak-ı Milli'den Verilen İlk Taviz Neresidir?

Misak-ı Milli'den verilen ilk taviz Batum'dur . Sovyet Rusya ile TBMM arasında 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Anlaşması'nda Sovyetler, TBMM'nin Misak-ı Milli sınırlarını tanımıştı. Ancak Sovyetler Birliği TBMM'nin daha önce Ermenistan ve Gürcistan ile imzaladığı anlaşmalarda belirlenen sınırı, Batum'un Gürcistan'a bırakılması şartıyla tanıdı. Gürcistan, Bolşevik rejiminin önemli uydu devletlerinden biri haline gelmişti. Lazistan'ın liman kenti Moskova Anlaşması ile Gürcülere bırakılmasına rağmen 20 Mart 1921'de Sovyetlerin ünlü Kızıl Ordu birlikleri, bölgedeki TBMM birliklerine saldırmış, hatta bir kısmını esir almıştı. Çünkü Moskova Anlaşması'nın haberi Batum'a ulaşmamıştı.  BATUM

Hicrî Takvim Miladi Takvime Nasıl Çevrilir?

Örnek: Hicrî 1431 yılını Miladi Takvime Çevirme Aşamaları: I. Aşama : 1441 Hicrî yıl 33 sayısına bölünür. Çünkü 1 Hicri yıl yaklaşık 354 gündür. Hicrî takvim kamerî, yani aya dayalı düzenlenir. Güneşe dayalı düzenlenen Miladi Takvimde ise 1 miladi yıl yaklaşık 365 gündür. İki takvim arasında bir yıllık sürede 11 günlük fark görülür. Bu fark toplamda her 33 yılda 1 yıl olmuş olur. 1431/ 33 = 43,36...→ yaklaşık 43. Böylece 33 yılda 1 yıllık farktan 1431 yılda kaç yıl fark olduğu ortaya çıkar. II. Aşama :  Yukarıda çıkan sonuç, Hicri yıldan çıkarılır. 1431-43= 1388 Böylece Hicri Takvimin Miladi takvim ile arasındaki fark düzeltilmiş oldu. III. Aşama : Yukarıda çıkan sonuç yıl farkı alınmış hicri tarihtir. Son olarak bu sonuca iki takvim arasında 622 yıl farkı eklenir. Hicrî Takvim başlangıcı, İslam Dini Peygamberi Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye Hicreti olayıdır. Bu olay Miladi 622'de olmuştur. 622 rakamı   iki takvim arasındaki yıl farkı

Atatürk Dönemi Türkiye- Fransa Arasındaki Sorunlar Nelerdir?

* Osmanlı Borçları Özet için BKZ.↴ http://www.sessiztarih.net/2020/06/osmanli-borclari-dis-borc-sorunu-ozet.html Ayrıntı bilgi için BKZ.↴ http://www.sessiztarih.net/2020/06/osmanli-borclari-dis-borclar-sorunu.html * Yabancı Okullar Özet bilgi için BKZ. ↴ http://www.sessiztarih.net/2020/06/yabanci-okullar-sorunu-ozet.html Ayrıntı bilgi için BKZ.↴ http://www.sessiztarih.net/2020/06/osmanlidan-turkiyeye-yabanci-okullar.html * Hatay Sorunu * Bozkurt-Lotus Olayı Konu ayrıntısı için içeriğe BKZ↴ http://www.sessiztarih.net/2020/06/bozkurt-lotus-davasi-ve-onemi-nedir.html * Adana- Mersin Demiryolu'nun Millileştirilmesi