Ana içeriğe atla

Külliye Nedir?

   Türk-İslam toplumlarında özellikle cami çevresinde oluşturulan önemli yapı topluluklarının tümüne birden KÜLLİYE denir. Günümüz diliyle kampüs ya da bir site özelliği taşıdığı sadece benzetme amaçlı söylenebilir. 

   ''Farklı fonksiyonel yapı birimlerinin planlanıp bir arada inşa edildiği sosyal kuruluş'' diye de betimlenmiştir.  Külliye adlı yapı bütünü içinde başta cami olmak üzere; medrese, hamam, imarethane (aşevi), darüşşifa (hastane), türbe, tabhane (misafirhane), bedesten (çarşı), tıp medresesi, sıbyan mektebi, kütüphane, arasta-çarşı, kervansaray-han, sebil, çeşme, köprü, zaviye, muvakkithâne ( imsakiye, namaz saatleri ve takvimlerin hesaplandığı ve tamir edildiği yer) yapıtları bulunabilir. Bir yapı bütünün külliye olabilmesi için sayılan yapıtlardan bir kaç tanesinin olması yeterlidir. Tamamının olması gerekmez. 
Fatih Camii ve Külliyesi
   Karahanlılar, Gazneliler ve Büyük Selçuklulardaki ribat adı verilen kervansaraylar külliye tarzı yapılara verilebilecek örnekler içinde gösterilebilir. Anadolu'da ise en erken külliye örnekleri Artuklarda görülmektedir. Mengücekliler dönemindeki Divriği Ulu Camii, Türbesi ve Darüşşifası; Anadolu Selçuklular'da, Kayseri'de Huand Hatun Külliyesi, Konya'da Sâhib Ata Külliyesi de diğer örneklerdir.
Süleymaniye Camii ve Külliyesi

  Osmanlı Devleti döneminde ise külliyelerin sayısı daha da artmıştı. Sayı artarken içindeki yapı sayısı da artmıştı. İznik ve Bursa'daki Orhan Gazi Külliyeleri Osmanlıdaki ilk örnekler olarak karşımıza çıkar.
Edirne Selimiye Camii ve Külliyesi

    İstanbul'un fethi sonrası Ayasofya'nın camiye çevrilmesi ile birlikte çevresinde bir çok yapı inşa edilmesi, burayı bir külliyeye çevirmiştir. Fâtih Camii ve Külliyesi (1463-1470) ise Osmanlı tarihi boyunca kapladığı alan olarak en büyük külliye özelliğini taşır. Beyazıt, Yavuz Sultan Selim, Haseki Sultan, Süleymaniye, Üsküdar Mihrimah Sultan, Sultan Ahmet gibi daha çok fazla sayıda külliye İstanbul'da inşa edilmiştir. Edirne'de şehir merkezindeki Selimiye Külliyesi de İstanbul dışında yapılan külliyelere önemli bir örnektir.

Sultanahmet Camii ve Külliyesi

Derleyen: Ali ÇİMEN


KAYNAKÇA:

İslam Ansiklopedisi
Bu ansiklopediye  genel ağ üzerinden ulaşmak için BKZ.↴

Prof. Dr. Gönül Cantay, ''Türk Mimarisinde Külliye'' adlı makaleden yararlanılmıştır.
Yukarıda adı geçen makaleye genel ağ üzerinden ulaşmak için BKZ.


Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Hicrî Takvim Miladi Takvime Nasıl Çevrilir?

Örnek: Hicrî 1431 yılını Miladi Takvime Çevirme Aşamaları: I. Aşama : 1441 Hicrî yıl 33 sayısına bölünür. Çünkü 1 Hicri yıl yaklaşık 354 gündür. Hicrî takvim kamerî, yani aya dayalı düzenlenir. Güneşe dayalı düzenlenen Miladi Takvimde ise 1 miladi yıl yaklaşık 365 gündür. İki takvim arasında bir yıllık sürede 11 günlük fark görülür. Bu fark toplamda her 33 yılda 1 yıl olmuş olur. 1431/ 33 = 43,36...→ yaklaşık 43. Böylece 33 yılda 1 yıllık farktan 1431 yılda kaç yıl fark olduğu ortaya çıkar. II. Aşama :  Yukarıda çıkan sonuç, Hicri yıldan çıkarılır. 1431-43= 1388 Böylece Hicri Takvimin Miladi takvim ile arasındaki fark düzeltilmiş oldu. III. Aşama : Yukarıda çıkan sonuç yıl farkı alınmış hicri tarihtir. Son olarak bu sonuca iki takvim arasında 622 yıl farkı eklenir. Hicrî Takvim başlangıcı, İslam Dini Peygamberi Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye Hicreti olayıdır. Bu olay Miladi 622'de olmuştur. 622 rakamı   iki takvim arasındaki yıl farkı

Yurt Açan-Yurt Tutan-Yurt Kurtaran Savaşları Nedir?

Tarihte; Malazgirt Savaşı "Yurt Açan Savaş", Miryokefalon Savaşı "Yurt Tutan Savaş", Büyük Taarruz "Yurt Kurtaran Savaş", Dandanakan Savaşı "Devlet Kuran Savaş" olarak nitelendirilir.    26 Ağustos 1071'de Büyük Selçuklu Devleti ile Anadolu'ya egemen olan Bizans İmparatorluğu arasında Malazgirt Meydan Savaşı yapıldı. BSD Sultanı Alparslan'ın orduları Romen Diyojen'in Bizans Ordusunu hezimete uğrattı. Bu savaştan sonra Türkler Anadolu'yu yurt edinmeye başladı. " Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı."    11 Eylül 1176'da Anadolu Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasında Denizli-Isparta arasındaki bölgede Miryokefalon  ( Myriokephalon)  Savaşı yapıldı. Bizans İmparatorluğu'nun bu savaştaki amacı Türkleri Anadolu'dan çıkarmaktı. ASD Sultanı II. Kılıç Arslan'ın orduları Bizans ordularını bozguna uğrattı. Böylece Anadolu'nun Türk yurdu olduğu kesinleşti. Türklerin Anadolu'dan atılamay

Tevaif-i Mülük Devletler Ne Demektir?

   Abbasi Devleti'nin (750-1258) merkezi otoritesinin zayıflaması ve Abbasiler'e bağlı yöneticilerin (Emir'ül Umeralar) kendi bölgelerinde bağımsızlıklarını ilan etmeleri ile ortaya çıkan feodal devletlere Tevaif-i Mülük Devletler denir. Tevaif'ül Mülük Devletler, Abbasiler'in çözülmesine ve parçalanmasına zemin hazırlamıştır.  Ayrıca BKZ. → Emir'ül Umera Nedir? ↴ http://www.sessiztarih.net/2014/08/emirul-umera-nedir.html Tevaif-i Mülük Devletler    şunlardır: * Mısır 'da; - Tolunoğulları (Mısır'da kurulan ilk Türk- İslam Devleti) - İhşitler (Akşitler) (Mısır'da kurulan 2. Türk-İslam Devleti) Ayrıca BKZ. → Hicaz'a egemen olan ilk Türk devleti ↴ http://www.sessiztarih.net/2014/05/hicaza-egemen-olan-ilk-turk-devleti.html - Fatimiler (Şii Arap Devleti) * İran 'da; - Tahiriler - Saffariler - Büveyhoğulları * Horasan 'da; - Samanoğulları * Kuzey Afrika 'da; - Ağlebiler - İd