Ana içeriğe atla

Kıbrıs Barış Harekatı- Ayşe Tatile... Parolasının Öyküsü

   ''Ayşe tatile çıksın'' parolası Kıbrıs Barış Harekatının parolasıdır. Dönemin Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Turan Güneş'in kızının adı Ayşe Güneştir. Dönemin Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Bülent Ecevit ile Turan Güneş, bu parola ile haberleşmeyi kararlaştırmışlardı.



   20 Temmuz 1974'te Kıbrıs Barış harekatı başladı. Başarılı geçen ilk üç günün sonunda Birleşmiş Milletlerin  de baskısı ile ateşkes ilan edildi. Bu süreçte çatışmalar devam etti. Türk birlikleri ve Kıbrıslı Mücahitler ilerlemeye devam etti. 25 Temmuz'da Birleşmiş Milletler I. Cenevre Konferansı'nı topladı. İki taraflı 2 otonom ülke yapısında anlaşmaya karar verildi. II. Cenevre Konferansı ise 8 Ağustos 1974'te başladı. Rumlar, anlaşmaya yanaşmıyor; zaman kazanmaya çalışıyordu. Türk tarafı ise Rumlara daha fazla zaman kazandırmak niyetinde değildi. 


Kıbrıs Çıkarmasında Türk Paraşütçü Komandoları 
   Türkiye'yi Cenevre'de temsil eden Dışişleri Bakanı Turan Güneş, Cenevre öncesi Ecevit ile toplantı yapmıştı. Turan Güneş anılarında parola anısını şöyle anlatmıştı:

''II. Cenevre Konferansı'na gitmeden önce, Başbakan Ecevit'le ikimiz konuşuyor ve hazırlıkları son bir kez gözden geçiriyorduk. Bu arada konferansın yarıda kalması olasılığı üzerinde de  konuştuk. O zaman da aramızda bir parola tespitine de karar verdik. Tam o sırada Orhan Birgit beni aradı. Kendisine Cenevre Görüşmeleri'nin uzun sürebileceğini, o nedenle çocuklarımın beni beklemeden tatile çıkmalarını istediğimi söyledim. Bu arada Birgit'ten kendilerine yardımcı olmasını, Marmaris Tatil köyünde yer ayırtıvermesini rica ettim. Ahizeyi kapattıktan sonra Başbakan bana döndü ve dedi ki; 
-Ben parolayı buldum! 
-Nedir? 
-Ayşe tatile çıksın. Eğer işler kopma noktasına gelirse, burada işler uzayacak, Ayşe tatile çıksın de,ben anlarım.

Böylece parolayı da karara bağlamıştık.''
     
II. Cenevre Görüşmeleri sırasında, 11 Ağustos sabahı Bülent Ecevit, Cenevre'deki Türk delegasyonunda bulunan Haluk Ulman'a şunları iletmişti:

''Turan Bey'e söyleyin, Ayşe tatile çıkmak istedi, hazırlıkları tamam...Eğer işi uzayacaksa gitmesini söyleyeceğim.''

Sadece Ecevit ve Turan Güneş arasındaki bu parola, II. harekatın başlangıç şifresi olmaya namzetti. İşlerin çıkmaza gideceği belli olduğundan Turan Bey'e bu haber gönderildi. Turan Güneş, anılarında parolayı neden söyleme gereği duyduğunu şöyle anlatmıştı:

''...James Callaghan (Ceyms Kalagın-dönemin İngiltere Dışişleri Bakanı) her defasında yeni bir oylama teklifi ile geliyordu. Bu kez de Türkiye, Yunanistan ve İngiltere'nin görüşmelerden çekilmelerini istiyor; iki cemaat liderini baş başa bırakmamızı söylüyor ve şöyle devam ediyordu: 
-Kıbrıs anayasasını yaptığımızda ada bir İngiliz kolonisiydi. Biz Klerides ve Denktaş'ı baş başa bırakalım, 2 ayda bir çalışmaları kontrol edelim.
Konferansı uzatmak için Callaghan'ın söylediği bu sözlere sert tepki gösterdim ve dedim ki; -Bu adamlar 6 yıldır görüşüyorlar, hiç bir sonuç alamadılar. 2 ayda mı alacaklar? 
Ayakllarım suya ermişti. Uzun uzun düşündüm. Ayşe'yi tatile çıkarmalı mıydı? Çıkarmamalı mıydı? Ankara'yı aradım. Deniz Baykal çıktı. Kendisine işlerin iyi gitmediğini, durumu başbakana bildirmesini ve başbakanın beni aramasını bildirdim... Aradan yarım saat geçmişti ki başbakan beni aradı. Sesi kararlıydı. Görüşmelerdeki son durumun ne olduğunu sorunca cevap verdim:
-Burada işler biraz uzayacak. Ayşe tatile çıkabilir.

Başbakan anlamıştı. Zaten her şey hazırdı.''

Paroladan sonra 14 Ağustos 1974'te, saat 04.30'da Kıbrıs Harekatı'nın ikinci kısmı başlamış oldu...



  NOT: Turan Güneş'in kızı Ayşe Güneş Ayata, ODTÜ sosyoloji bölümünden mezun olduktan sonra öğretim üyeliği görevlerinde bulundu. ODTÜ Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ayşe Güneş Ayata, II. Kıbrıs harekatının ''şifre ismi'' oldu.


Derleyen: Ali ÇİMEN 

Kaynakça:

M. Tanzer ÜNAL, ''Turan Güneş'in Ağzından ''Ayşe Tatile Çıksın''ın Hikayesi'', Kocaeli Gazetesi, 20 Temmuz 2019. 

Yukarıdaki köşe yazısına genel ağdan ulaşmak için BKZ.↴
https://www.kocaeligazetesi.com.tr/makale/2915209/mtanzer-unal/turan-gunesin-agzindan-ayse-tatile-ciksinin-hikayesi

Elif Doğan ŞENTÜRK, ''Bir Bağımsızlık Parolası: Ayşe Tatile Çıksın.'', Yurt Gazetesi, 30 Eylül 2018.

Yukarıdaki köşe yazısına genel ağdan ulaşmak için BKZ.↴
https://www.yurtgazetesi.com.tr/bir-bagimsizlik-parolasi-ayse-tatile-ciksin-makale,15678.html



Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Hicrî Takvim Miladi Takvime Nasıl Çevrilir?

Örnek: Hicrî 1431 yılını Miladi Takvime Çevirme Aşamaları: I. Aşama : 1441 Hicrî yıl 33 sayısına bölünür. Çünkü 1 Hicri yıl yaklaşık 354 gündür. Hicrî takvim kamerî, yani aya dayalı düzenlenir. Güneşe dayalı düzenlenen Miladi Takvimde ise 1 miladi yıl yaklaşık 365 gündür. İki takvim arasında bir yıllık sürede 11 günlük fark görülür. Bu fark toplamda her 33 yılda 1 yıl olmuş olur. 1431/ 33 = 43,36...→ yaklaşık 43. Böylece 33 yılda 1 yıllık farktan 1431 yılda kaç yıl fark olduğu ortaya çıkar. II. Aşama :  Yukarıda çıkan sonuç, Hicri yıldan çıkarılır. 1431-43= 1388 Böylece Hicri Takvimin Miladi takvim ile arasındaki fark düzeltilmiş oldu. III. Aşama : Yukarıda çıkan sonuç yıl farkı alınmış hicri tarihtir. Son olarak bu sonuca iki takvim arasında 622 yıl farkı eklenir. Hicrî Takvim başlangıcı, İslam Dini Peygamberi Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye Hicreti olayıdır. Bu olay Miladi 622'de olmuştur. 622 rakamı   iki takvim arasındaki yıl farkı

Yurt Açan-Yurt Tutan-Yurt Kurtaran Savaşları Nedir?

Tarihte; Malazgirt Savaşı "Yurt Açan Savaş", Miryokefalon Savaşı "Yurt Tutan Savaş", Büyük Taarruz "Yurt Kurtaran Savaş", Dandanakan Savaşı "Devlet Kuran Savaş" olarak nitelendirilir.    26 Ağustos 1071'de Büyük Selçuklu Devleti ile Anadolu'ya egemen olan Bizans İmparatorluğu arasında Malazgirt Meydan Savaşı yapıldı. BSD Sultanı Alparslan'ın orduları Romen Diyojen'in Bizans Ordusunu hezimete uğrattı. Bu savaştan sonra Türkler Anadolu'yu yurt edinmeye başladı. " Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı."    11 Eylül 1176'da Anadolu Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasında Denizli-Isparta arasındaki bölgede Miryokefalon  ( Myriokephalon)  Savaşı yapıldı. Bizans İmparatorluğu'nun bu savaştaki amacı Türkleri Anadolu'dan çıkarmaktı. ASD Sultanı II. Kılıç Arslan'ın orduları Bizans ordularını bozguna uğrattı. Böylece Anadolu'nun Türk yurdu olduğu kesinleşti. Türklerin Anadolu'dan atılamay

Gülbank Duası Nedir?

      Tekke âyinlerinde, saraylarda yapılan merâsimlerde, yeniçerilerin törenlerinde hep bir ağızdan yüksek sesle okunan ilâhi ya da duâlara GÜLBANG (Gülbank) denir.   Gülbanklar genellikle Türkçe ve topluca edilen dualardır.  Allah'a yalvarıp yakarma için söylenen dualardır. Yapılacak, ortaya konulacak iş; hayır, mutluluk, başarı getirsin diye yapılan dualardır.   Osmanlıca sözlükte ise Gülbang-ı Muhammedî, ezan demektir. Yeniçeri Gülbankı    Özellikle Bektaşilik, Mevlevîlik ve diğer bazı tarikatlarda çok yaygın bir dua geleneğiydi. Osmanlı Devleti'ndeki en stratejik askeri bölüklerden biri olan Yeniçeri Ocağı'nda bu gelenek yüzlerce yıl sürdürüldü. Yeniçeriler Bektaşîydi,  Ocağ-ı Bektaşîyân'dı.   Ayrıca  Mehteran Bölüğünde mehterbaşı da gülbank okurdu.      Özellikle tarihi Edirne Kırpınar Yağlı güreşlerinde ve diğer yağlı güreşlerde gülbank geleneği günümüze dek sürdürülmüştür. Yine esnaf teşkilatı olan Ahilikte, çıraklık, kalfalık ve ustalık törenl