Ana içeriğe atla

Boğazların Kapalılığı İlkesi Nedir?

   Osmanlı Devleti'nin Karadeniz ve İstanbul ile Çanakkale boğazlarındaki egemenlik hakkını tek başına ve serbestçe kullanma ilkesine ''Boğazların Kapalılığı'' ilkesi denir. 


   Fatih'in İstanbul'u fethi ile birlikte Osmanlı Devleti Ege ve Karadeniz'de egemenlik alanlarını genişletti. Bu dönemde Karadeniz, tarihçilerin deyimi ile bir ''Türk Gölü'' haline geldi. Böylece Karadeniz'in yabancı savaş ve ticaret gemilerine kapalılığı ilkesi imparatorlukta ''kadim kaide'' oldu.

   Süreç içerisinde Osmanlılar, yabancılara çeşitli kapitülasyonlar ve imtiyazlar tanıdı. Çıkarları için ve kendi isteği ile bunları tanıdığı için ilke zedelenmedi. Rusya'nın sıcak denizlere inme politikası güttüğü Osmanlı Gerileme Döneminde ilke tehlikeye girmeye başladı. 1774 Küçük Kaynarca Anlaşması ile boğazlardan savaş gemileri geçemeyecek olsa da Ruslar ticari gemilerini geçirebileceklerdir. Bundan sonra Karadeniz ''güvenli deniz'' olma özelliğini Osmanlılar açısından yitirmeye başladı.

   1807'de İngiltere ile Osmanlı arasında yapılan Kale-i Sultaniye (Çanakkale) Anlaşmasında ise boğazların bütün savaş gemilerine kapatılması ilkesi anlaşmada kabul edildi. Osmanlılar boğazlarla ilgili düzenlemeleri tek başına değil iki taraflı yapmaya başlamıştı. İlke zedelenmişti. 1833 Hünkar İskelesi ile Boğazlar uluslararası bir sorun haline gelmiş; 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ile uluslararası bir statü kazanmıştı. Boğazların kapalılığı iyiden iyiye zedelenmiş oldu.  

Derleyen: Ali ÇİMEN


Kaynakça:

→Muharrem DÖRDÜNCÜ, ''1774 KÜÇÜK KAYNARCA ANTLAŞMASINDAN 1841 LONDRA SÖZLEŞMESİNE KADAR BOĞAZLAR MESELESİ'', Afyon Kocatepe Üni. Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt:1, Sayı:2, Ocak 2019, s.67-79.

Yukarıdaki makaleye genel ağdan ulaşmak için BKZ.↴
https://s3.amazonaws.com/kaynakca/f6c565ce-1b4c-4e54-b33c-13e42e91ee00/6.pdf

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Hicrî Takvim Miladi Takvime Nasıl Çevrilir?

Örnek: Hicrî 1431 yılını Miladi Takvime Çevirme Aşamaları: I. Aşama : 1441 Hicrî yıl 33 sayısına bölünür. Çünkü 1 Hicri yıl yaklaşık 354 gündür. Hicrî takvim kamerî, yani aya dayalı düzenlenir. Güneşe dayalı düzenlenen Miladi Takvimde ise 1 miladi yıl yaklaşık 365 gündür. İki takvim arasında bir yıllık sürede 11 günlük fark görülür. Bu fark toplamda her 33 yılda 1 yıl olmuş olur. 1431/ 33 = 43,36...→ yaklaşık 43. Böylece 33 yılda 1 yıllık farktan 1431 yılda kaç yıl fark olduğu ortaya çıkar. II. Aşama :  Yukarıda çıkan sonuç, Hicri yıldan çıkarılır. 1431-43= 1388 Böylece Hicri Takvimin Miladi takvim ile arasındaki fark düzeltilmiş oldu. III. Aşama : Yukarıda çıkan sonuç yıl farkı alınmış hicri tarihtir. Son olarak bu sonuca iki takvim arasında 622 yıl farkı eklenir. Hicrî Takvim başlangıcı, İslam Dini Peygamberi Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye Hicreti olayıdır. Bu olay Miladi 622'de olmuştur. 622 rakamı   iki takvim arasındaki yıl farkı

Yurt Açan-Yurt Tutan-Yurt Kurtaran Savaşları Nedir?

Tarihte; Malazgirt Savaşı "Yurt Açan Savaş", Miryokefalon Savaşı "Yurt Tutan Savaş", Büyük Taarruz "Yurt Kurtaran Savaş", Dandanakan Savaşı "Devlet Kuran Savaş" olarak nitelendirilir.    26 Ağustos 1071'de Büyük Selçuklu Devleti ile Anadolu'ya egemen olan Bizans İmparatorluğu arasında Malazgirt Meydan Savaşı yapıldı. BSD Sultanı Alparslan'ın orduları Romen Diyojen'in Bizans Ordusunu hezimete uğrattı. Bu savaştan sonra Türkler Anadolu'yu yurt edinmeye başladı. " Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı."    11 Eylül 1176'da Anadolu Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasında Denizli-Isparta arasındaki bölgede Miryokefalon  ( Myriokephalon)  Savaşı yapıldı. Bizans İmparatorluğu'nun bu savaştaki amacı Türkleri Anadolu'dan çıkarmaktı. ASD Sultanı II. Kılıç Arslan'ın orduları Bizans ordularını bozguna uğrattı. Böylece Anadolu'nun Türk yurdu olduğu kesinleşti. Türklerin Anadolu'dan atılamay

Tevaif-i Mülük Devletler Ne Demektir?

   Abbasi Devleti'nin (750-1258) merkezi otoritesinin zayıflaması ve Abbasiler'e bağlı yöneticilerin (Emir'ül Umeralar) kendi bölgelerinde bağımsızlıklarını ilan etmeleri ile ortaya çıkan feodal devletlere Tevaif-i Mülük Devletler denir. Tevaif'ül Mülük Devletler, Abbasiler'in çözülmesine ve parçalanmasına zemin hazırlamıştır.  Ayrıca BKZ. → Emir'ül Umera Nedir? ↴ http://www.sessiztarih.net/2014/08/emirul-umera-nedir.html Tevaif-i Mülük Devletler    şunlardır: * Mısır 'da; - Tolunoğulları (Mısır'da kurulan ilk Türk- İslam Devleti) - İhşitler (Akşitler) (Mısır'da kurulan 2. Türk-İslam Devleti) Ayrıca BKZ. → Hicaz'a egemen olan ilk Türk devleti ↴ http://www.sessiztarih.net/2014/05/hicaza-egemen-olan-ilk-turk-devleti.html - Fatimiler (Şii Arap Devleti) * İran 'da; - Tahiriler - Saffariler - Büveyhoğulları * Horasan 'da; - Samanoğulları * Kuzey Afrika 'da; - Ağlebiler - İd