Ana içeriğe atla

Osmanlı Devleti'nde Fikir Akımları LGS Özet

    Osmanlı Dağılma Döneminde; Fransız İhtilali'nden doğan milliyetçilik akımı, Osmanlı Devleti'ni siyasi olarak etkiledi. Milliyetçilik akımı nedeniyle içinde bir çok milleti barındıran Osmanlı Devleti parçalanmaya başladı. Öte taraftan Sanayi İnkılabı, Kapitülasyonlar ve Duyun-i Umumiye nedeniyle, ekonomik açıdan iflas yaşandı. Osmanlı Devleti yıkılmaya başlamıştı. Bu yıkımdan, dağılmadan Osmanlıyı kurtarmak amacıyla çeşitli fikir akımları ortaya çıktı. Bu akımlar kısaca şunlardır:

1-Osmanlıcılık: Osmanlı sınırları içinde yaşayan herkesi hiçbir ayrım yapmadan Osmanlı vatandaşı olarak kabul eden fikir akımıdır. Osmanlıcılığa göre; din, dil, ırk ayrımı yapılmaksızın Osmanlı'da yaşayan herkes Osmanlı vatandaşıdır ve eşittir. Osmanlı'da yaşayan azınlıklar (Rumlar, Sırplar, Ermeniler gibi azınlıklar) isyan edip Osmanlı'dan ayrılmaya başlayınca, Osmanlıcılık önemini kaybetmeye başladı. En fazla kitleye hitap eden fikir akımıdır.

2-İslamcılık: (Ümmetçilik- Panislamizm) Bütün Müslümanların birliğini savunmuştur. Bütün müslümanlar Osmanlı halifesinin çatısı altında birlik içinde yaşamalıdır. I. Dünya Savaşı'nda, Hicaz- Yemen Cephesinde Arapların İngilizlerle işbirliği yaparak Osmanlı'ya saldırması sonucunda önemini kaybetmiştir.

3-Batıcılık: (Garpçılık) Batının bilim ve tekniğinin takip edilmesi gerektiğini, Batı tarzında yenilikler yapılması gerektiğini savunan fikir akımıdır. Osmanlı Devleti, Avrupalı, batılı ülkelerden geri kaldığından bu açığını onları takip ederek kapatmalıdır. Ortaya çıkan en eski fikir akımıdır. Geçmişi Lale Devrine (1718-1730) dayanır. Fakat geç kalınması ve yapılan batı tarzı yeniliklere muhalefet edilmesi gibi nedenlerle bu fikir akımı da Osmanlıyı kurtaramamıştır.

NOT: Kurtuluş Savaşı sonrası Türkiye'de yapılan inkılaplar, Batıcılık fikri doğrultusunda yapılmıştır.

4-Türkçülük: (Turancılık- Pantürkizm) Bütün Türklerin bir arada, milli değerlere sahip çıkarak yaşaması gerektiğini savunan fikir akımıdır. Buna göre kurtuluşun yolu bütün Türklerin birleşmesidir. En son ortaya çıkan fikir akımıdır.

NOT: Kurtuluş Savaşı'nın başlamasında etkili olan fikir Türkçülük (Türk Milliyetçiliği) fikridir.

NOT: Bunların dışında bir de Adem-i Merkeziyetçilik (Teşebbüs-i Şahsi) fikri vardır. Buna göre; Osmanlı'da yaşayan milletler federatif bir yapıda yaşamalı ve bu toplumlara geniş özgürlükler tanınmalıdır.

Hazırlayan: Doğan KILIÇ
                        Sosyal Bilgiler Öğretmeni


Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Hicrî Takvim Miladi Takvime Nasıl Çevrilir?

Örnek: Hicrî 1431 yılını Miladi Takvime Çevirme Aşamaları: I. Aşama : 1441 Hicrî yıl 33 sayısına bölünür. Çünkü 1 Hicri yıl yaklaşık 354 gündür. Hicrî takvim kamerî, yani aya dayalı düzenlenir. Güneşe dayalı düzenlenen Miladi Takvimde ise 1 miladi yıl yaklaşık 365 gündür. İki takvim arasında bir yıllık sürede 11 günlük fark görülür. Bu fark toplamda her 33 yılda 1 yıl olmuş olur. 1431/ 33 = 43,36...→ yaklaşık 43. Böylece 33 yılda 1 yıllık farktan 1431 yılda kaç yıl fark olduğu ortaya çıkar. II. Aşama :  Yukarıda çıkan sonuç, Hicri yıldan çıkarılır. 1431-43= 1388 Böylece Hicri Takvimin Miladi takvim ile arasındaki fark düzeltilmiş oldu. III. Aşama : Yukarıda çıkan sonuç yıl farkı alınmış hicri tarihtir. Son olarak bu sonuca iki takvim arasında 622 yıl farkı eklenir. Hicrî Takvim başlangıcı, İslam Dini Peygamberi Hz. Muhammed'in Mekke'den Medine'ye Hicreti olayıdır. Bu olay Miladi 622'de olmuştur. 622 rakamı   iki takvim arasındaki yıl farkı

Yurt Açan-Yurt Tutan-Yurt Kurtaran Savaşları Nedir?

Tarihte; Malazgirt Savaşı "Yurt Açan Savaş", Miryokefalon Savaşı "Yurt Tutan Savaş", Büyük Taarruz "Yurt Kurtaran Savaş", Dandanakan Savaşı "Devlet Kuran Savaş" olarak nitelendirilir.    26 Ağustos 1071'de Büyük Selçuklu Devleti ile Anadolu'ya egemen olan Bizans İmparatorluğu arasında Malazgirt Meydan Savaşı yapıldı. BSD Sultanı Alparslan'ın orduları Romen Diyojen'in Bizans Ordusunu hezimete uğrattı. Bu savaştan sonra Türkler Anadolu'yu yurt edinmeye başladı. " Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı."    11 Eylül 1176'da Anadolu Selçuklu Devleti ile Bizans İmparatorluğu arasında Denizli-Isparta arasındaki bölgede Miryokefalon  ( Myriokephalon)  Savaşı yapıldı. Bizans İmparatorluğu'nun bu savaştaki amacı Türkleri Anadolu'dan çıkarmaktı. ASD Sultanı II. Kılıç Arslan'ın orduları Bizans ordularını bozguna uğrattı. Böylece Anadolu'nun Türk yurdu olduğu kesinleşti. Türklerin Anadolu'dan atılamay

Tevaif-i Mülük Devletler Ne Demektir?

   Abbasi Devleti'nin (750-1258) merkezi otoritesinin zayıflaması ve Abbasiler'e bağlı yöneticilerin (Emir'ül Umeralar) kendi bölgelerinde bağımsızlıklarını ilan etmeleri ile ortaya çıkan feodal devletlere Tevaif-i Mülük Devletler denir. Tevaif'ül Mülük Devletler, Abbasiler'in çözülmesine ve parçalanmasına zemin hazırlamıştır.  Ayrıca BKZ. → Emir'ül Umera Nedir? ↴ http://www.sessiztarih.net/2014/08/emirul-umera-nedir.html Tevaif-i Mülük Devletler    şunlardır: * Mısır 'da; - Tolunoğulları (Mısır'da kurulan ilk Türk- İslam Devleti) - İhşitler (Akşitler) (Mısır'da kurulan 2. Türk-İslam Devleti) Ayrıca BKZ. → Hicaz'a egemen olan ilk Türk devleti ↴ http://www.sessiztarih.net/2014/05/hicaza-egemen-olan-ilk-turk-devleti.html - Fatimiler (Şii Arap Devleti) * İran 'da; - Tahiriler - Saffariler - Büveyhoğulları * Horasan 'da; - Samanoğulları * Kuzey Afrika 'da; - Ağlebiler - İd